Ahmet Bey ;
Klasik mafsallar hakkında bir konuda görüşlerimi belirtmek ve sizin de bu konudaki yorumunuzu almak istiyorum.
Öncelikle sizin de söylediğiniz gibi klasik mafsalların hiç moment almayacağı varsayımı ile hesaplamalar yapılır.Bunun sonucunda da prefabrik yapılarda,kolonlar zemine mesnetli ve konsol gibi çalışırken kirişler basit kiriş gibi davranır ayrıca pi plak,boşluklu ya da filigran döşemeler de tek yönlü çalıştığı varsayılarak yine orta noktasındaki maksimum momentleri bulunarak öngerme ve donatılandırma hesaplamaları gerçekleştirilir.
FAKAT ;
1)Deprem yükü sonucu oluşan yatay yüklerde döşemeleri taşıyan L ve T kirişlerde oluşan dönme değerleri için tahkik yapmak gerekmez mi? Yapılırsa bu tahkik neye göre olmalıdır ?
Benim görüşüme göre bu dönme değerlerinin tahkikinin yapılmaması sonucu oluşacak dönmeler döşeme plaklarında yatayda eksenel bir basınç oluşturacaktır ki bu da betonarmeye göre daha gevrek yapıda olan öngermeli elemanlarda büyük bir sorun teşkil edecektir.
2)Prefabrik yapılarda yapı alanının % 25'ini geçmeyen ve batar kat bulunduran binalarda öngermeli kiriş ve döşeme elemanları topping betonu ile birbirlerine bağlanırlar.Yaklaşık 10-15 cm 'lik bir beton tabakası bu dönmeleri bir ölçüde engelleyerek prefabrik yapının bizim kabulümüz doğrultusunda hareket etmesine engel teşkil etmez mi?(Yani klasik mafsal metodu ne denli doğru olur?)
3)Prefabrik yapıların çelik yapılardan farklı olarak çapraz kullanılmadan yapıldığını biliyoruz.Bu durumda makasların dönmeye karşı üst başlık tahkiki yapılır fakat makasların deprem esnasında yine de belirli bir değerde deplasman yapacağını düşünürsek bu deplasmanı karşılamak için aşıkların yine belirli bir ölçüde eksenel olarak basınç kuvveti alacağını öngörüyorum ve önceden de dediğim gibi öngermeli aşıkların basit kiriş mantığıyla hesabının yapıldıktan sonra basınç alacağını düşünürsek bu sistem için doğru bir kabul müdür?
4)Betonarme ve çelik yapılarda Z yönünde deprem kuvveti vermiyoruz fakat prefabrik gibi sahada montajı yapılan binalarda Z yönünde belirli bir deprem kuvveti verilerek birleşimlerdeki sıyrılma tahkikleri yapılmalı mıdır ? Siz bu konuda ne düşünürsünüz ?
5)Ülkemizdeki kolon için yatay deplasman sınırlarının diğer(Avrupa,ABD) yönetmeliklere göre daha katı olduğunu düşünürsek bu sizce ne kadar doğru bir yaklaşımdır ?(Ülke için ekonomik olarak ve bina için esneklik olarak bir dezavantaj oluşturmazmı ayrıca değinmiş olduğunuz kirişin plastik mafsallaşma olasılığını azaltmaz mı ?)
SAYGILARIMLA
Görkem BAŞ
İnşaat Mühendisi
Merhaba
Bahsettigimiz yapilarda, kirislerde olusan normal kuvvetler buyuk degildir.Kesitin tasima kapasitesinin %10 una bile gelmez.Dolayisiyle egik kirisler haric olmak uzere kirislerde normal kvvet tahkiki yapmak anlamsizdir, hamalliktir. Egik kirislwrde ise egime bagli olmak sartiyle buyuk normal kuvvet olusabiljr bunlarda eksenel kuvvet kontrolu yapilir. Bugune dek eksenek kuvvetten zarar goren tam yatay bir kirise rastlamadim. Dikkate almaya degmez.
Dediginiz gibi topping betonlari bir nebze donmeyi engeller. Topping betonu mumkun oldugunca ince arilmslidir. Zaten geneldede 7 cm atilir. Burada olusacak moment(ozellijle deprem) tasarim depreminde burada atlaklarin olusmasina sebep olur, kendi kendine mafsal olusur. Birakin biraz catlasin. Tehlikeli bir durum sozkonusu olmaz.
Makaslar rijit elemanlardir.deplasmanlari kucuktur.Asijkar makaslara sabit yada hareketli baglana bilirler. Bunda pek dorun cikmaz. Belki biraz daha buyuk mimentlerle calisirsiniz hepsi bu.Asiklarda yatay elemanlardir ve yatay yuk assmasinda dikkate deger buyukluk olusmaz. Mevcut dizayn karsilar. Birde bir yeree bir kuvvet var diye illa o kuvvet hessplanmaz. Muhendislikte bu is angaryadir.siz en az50 ton 100 ton ile calisiyorsunuz arik 300 ..400 kg lari dikkate almalisiniz.Bunun adi angaryasir.
Z yonu yapinin en guclu yonudur.Ancak yapida 15 metreden buyuk kirisleriniz varsa yada 4 merreden buyuk konsol barsa dusey depren hesabi yaonak gerekr.
Prefabrik yapular icin dusundugumuzde deplasman sartlari hafif bile...mafsalli sistemler deplasmana en duyrlli olanlardir. Mumkunse R=1.5 dusunulerek dizayn yapilmalidir.bizim yonetmeligimizdeki deplasman sarti aslinda agir degil. Goreli sart biraz agir.bir yapi bir katta 2 cm ust katta 2.5 cm deplasman yaptiysa goreceli deplasman 0.5 cm dir
Problem olmayabilir. Ancak bir katta deplasman sifira yakinken bir ust katta birden artiyorsa mesela 3 cn oliyrsasorun burdadir. Yapiya genelde goreli otelemelr zarar verir.