SPEKTRUM KARAKTERISTIK PERİYOTLARI NEDİR

[ÇELİKKOLLU]

 Yapılar degisiklik zeminlerde inşaa edilirler. Her zeminin ise ozellikler farklidir. Zemin özelliklerinin farkli olmasi, zemin-yapi etkilesimininde farklı olmasi anlamına gelir. Öyle bir zemin vardir ki yer hareketlerini büyütür, öyle bir zemin vardırki meydana gelen kuvveti büyütmeden sadece iletir. Dolayisiyle iyi bir tasarimda zeminin iyi etud edilmesi ve idealize edilmesi onemlidir.

TDY2007 de spektrum karakteristik periyotlarıni belirleyen bir tablo mevcuttur(Tablo 2.4). Cogu muhendis ,her dizaynda bu tabloyu bilinçli yada bilinçsiz kullanmasina ragmen , anlamini pek bilmez. Yazinın amacida zaten spektrum karakteristik periyotlari hakkında bilgi vermektir.

Tabloyu söyle bir hatırlsyalım. Tablonun ilk sutununda zemin siniflari olan Z1 , Z2 , Z3 , Z4 yer almaktadir.ikinci sütunda ise bu zeminlerin hakim periyotlarının hangi araliklar icinde olabilecegı belirtilmiştir. Z1 zeminin karşisinda 0.10-0.30 saniye, Z2 zemininin karşısinda 0.15-0.40 saniye, Z3 zemininin karşısında 0.15- 0.60 saniye, Z4 zemininin karşısinda ise 0.20-0.90 saniye görursunuz. Yani bu zeminlerin hakim periyodu be degerler arasindadir. Hatirlayin titresimin düsük olmasi yani periyodun duşuk olmasi nispeten rijitligin fazla olması anlamına geliyordu. Eleman yada malzeme ne kadar az rijitlige sahipse(nispeten az)  elemanin yad malzemenin periyoduda o kadar buyuk oluyordu. Kafanızda canlansin diye yaziyorum, 5-6 katlı perdeli bir betonarme tasiyici sistemin periyodu 0.20-0.25 saniye iken, sadece kolonlardan olusan rijit olmayan 5 katli betonarme bir yapinın periyodu 0.40-0.45 saniye olabiliyordu.Dikkat edin rijitlik azaldikca periyod buyüyor. Zemin karakteristik periyotlarında da durum ayni. Z1 zemininin karakteristik periyotlarj 0.10 ile 0.30 saniye arasindaydi. Nispeten düsük bir periyot. Dolayisiyle rijit bir zemin, iyi bir zemin anlamına geliyor.Zaten yonetmeligimizdeku en iyi zemini Z2 temsil etmekte. Simdi Z4 sinifını düsünün. Periyotlar 0.20 ile 0.90 saniye arasinda .Dikkat edin periyot çok buyük. Yani rijitliği oldukça az  olan zemin. Bu yuzden en kötü zemin Z4 sinıfıdır.

Bu periyotlarin bilinmesi o kadar onemlidir ki, yapınızda olusacak deprem kuvvetleri bunlara gore tayın olur. Biliyorsunuz deprem kuvveti dediginiz şey aslinda dışaridan yapiya etkiyen bir kuvvet degildir, yapınin oluşturdugu bir kuvvettir. Bu anlamda bina periyodunuz ve zemin  periyodunuz yapinizda olusacak deprem kuvvetini belirler. Birbakima muhendisin bizzat kendisi oluşturdüğu yapidaki deprem kuvvetini belirlemektedir.

Iki durum sözkonusu olabilir.Birinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz çakısık olabilir.Ikinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz birbirinden cok farkli olabilir. Yapi periyodunuzu yuklemeler ve yapinin fiziksel ozellikleri belirler. Dolayisiyle muhendis yapi periyodunu degistirebilme olanagina sahiptir. Zemin periyodu ise cok buyuk alanlari kapsadigindan mudahale pek kolay degildir.

Eger yapi periyodu ile zemin periyodu ayni ise o takdirde hareketler birbirini daha da buyutur. Yapinizin periyodunu 0.50 saniye dusunun, Z4 zemi  dusunun. Bu zeminde de hakim periyod  0.20 ile 0.90 saniye arasinda idi. Yani yapi periyodu ile zemin periyodu cakisik. 0.50 saniye, 0.20 ile 0.90 saniye arasinda.Deprem abinda zemin hareketide ayni yonde yapi hareketide ayni yonde yani hareketler birbirini tetikliyor ve artiriyor. Ki biz buna rezonans diyoruz. Bu durumda deprem hesabinda biz S(T))dedigimiz spektrum katsayisini 2.5 aliyoruz ki bu en buyuk degerdir. Bu degere biz deprem buyutme katsayisi diyoruz. Peki ayni binanin periyodu 1.3 saniye olsaydi ne olacakti. O takdirde zemin periyodu 0.90 saniye, yapi periyodu 1.3 saniye oldugundan bir cakisma yani rezonans olmayacakti. Zemin hareketi ve yapi hareketi birbirini artirmayacakti.O takdirde  S(T)katsayiniz da.1.7 civari olacskti. Yani deprem artirma katsayiniz 1.7. Deminki durumda ise 2.5 du. Yapi periyodu zemin periyodundan uzaklastikca deprem artirma katsayinizda dusecekti.Bu durumda zemin hareketi bina hareketini artirmayacakti. Periyodlarin farkina gore teorik olarsk bu deger 1 ekadar gelebilecekti.


O halde zemin karakteristik periyotlari yapidaki deprem kuvvetleri icin oldukca onemli.Oyleki yapi tasiyici sistemini bile buna gore belirlemek, kat sayisini buna gore belirlemek gerek.Z1 zemin sinifinda hakim zemin periyodu 0.10 saniye idi.yani siz kaya bir zemine tek katli bir yapi yaparsaniz S(T)=2.5 olur ve en buyuk deprem kuvveti ortaya cikar, demekki kaya zeminlere tek katli yapi yapmamak gerekir.Bunun gibi Z4 zeminde de en buyuk yatay kuvvetler 9-10  katli iyapikarda olusur. Cunku bu yapilarin periyodu zemin periyodu ile cakişiktir. Bunlar basitce verilen ornekler. Tasiyici sistem olustururken zemin periyoduna gore yapi periyodunuzu ve tasiyici sisteminizi belirleyin....



Ahmet CELIKKOLLU
Insaat Muhendisi
ESKISEHIR

[Mercan2012]

Yapılar degisiklik zeminlerde inşaa edilirler. Her zeminin ise ozellikler farklidir. Zemin özelliklerinin farkli olmasi, zemin-yapi etkilesimininde farklı olmasi anlamına gelir. Öyle bir zemin vardir ki yer hareketlerini büyütür, öyle bir zemin vardırki meydana gelen kuvveti büyütmeden sadece iletir. Dolayisiyle iyi bir tasarimda zeminin iyi etud edilmesi ve idealize edilmesi onemlidir.

TDY2007 de spektrum karakteristik periyotlarıni belirleyen bir tablo mevcuttur(Tablo 2.4). Cogu muhendis ,her dizaynda bu tabloyu bilinçli yada bilinçsiz kullanmasina ragmen , anlamini pek bilmez. Yazinın amacida zaten spektrum karakteristik periyotlari hakkında bilgi vermektir.

Tabloyu söyle bir hatırlsyalım. Tablonun ilk sutununda zemin siniflari olan Z1 , Z2 , Z3 , Z4 yer almaktadir.ikinci sütunda ise bu zeminlerin hakim periyotlarının hangi araliklar icinde olabilecegı belirtilmiştir. Z1 zeminin karşisinda 0.10-0.30 saniye, Z2 zemininin karşısinda 0.15-0.40 saniye, Z3 zemininin karşısında 0.15- 0.60 saniye, Z4 zemininin karşısinda ise 0.20-0.90 saniye görursunuz. Yani bu zeminlerin hakim periyodu be degerler arasindadir. Hatirlayin titresimin düsük olmasi yani periyodun duşuk olmasi nispeten rijitligin fazla olması anlamına geliyordu. Eleman yada malzeme ne kadar az rijitlige sahipse(nispeten az)  elemanin yad malzemenin periyoduda o kadar buyuk oluyordu. Kafanızda canlansin diye yaziyorum, 5-6 katlı perdeli bir betonarme tasiyici sistemin periyodu 0.20-0.25 saniye iken, sadece kolonlardan olusan rijit olmayan 5 katli betonarme bir yapinın periyodu 0.40-0.45 saniye olabiliyordu.Dikkat edin rijitlik azaldikca periyod buyüyor. Zemin karakteristik periyotlarında da durum ayni. Z1 zemininin karakteristik periyotlarj 0.10 ile 0.30 saniye arasindaydi. Nispeten düsük bir periyot. Dolayisiyle rijit bir zemin, iyi bir zemin anlamına geliyor.Zaten yonetmeligimizdeku en iyi zemini Z2 temsil etmekte. Simdi Z4 sinifını düsünün. Periyotlar 0.20 ile 0.90 saniye arasinda .Dikkat edin periyot çok buyük. Yani rijitliği oldukça az  olan zemin. Bu yuzden en kötü zemin Z4 sinıfıdır.

Bu periyotlarin bilinmesi o kadar onemlidir ki, yapınızda olusacak deprem kuvvetleri bunlara gore tayın olur. Biliyorsunuz deprem kuvveti dediginiz şey aslinda dışaridan yapiya etkiyen bir kuvvet degildir, yapınin oluşturdugu bir kuvvettir. Bu anlamda bina periyodunuz ve zemin  periyodunuz yapinizda olusacak deprem kuvvetini belirler. Birbakima muhendisin bizzat kendisi oluşturdüğu yapidaki deprem kuvvetini belirlemektedir.

Iki durum sözkonusu olabilir.Birinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz çakısık olabilir.Ikinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz birbirinden cok farkli olabilir. Yapi periyodunuzu yuklemeler ve yapinin fiziksel ozellikleri belirler. Dolayisiyle muhendis yapi periyodunu degistirebilme olanagina sahiptir. Zemin periyodu ise cok buyuk alanlari kapsadigindan mudahale pek kolay degildir.

Eger yapi periyodu ile zemin periyodu ayni ise o takdirde hareketler birbirini daha da buyutur. Yapinizin periyodunu 0.50 saniye dusunun, Z4 zemi  dusunun. Bu zeminde de hakim periyod  0.20 ile 0.90 saniye arasinda idi. Yani yapi periyodu ile zemin periyodu cakisik. 0.50 saniye, 0.20 ile 0.90 saniye arasinda.Deprem abinda zemin hareketide ayni yonde yapi hareketide ayni yonde yani hareketler birbirini tetikliyor ve artiriyor. Ki biz buna rezonans diyoruz. Bu durumda deprem hesabinda biz S(T))dedigimiz spektrum katsayisini 2.5 aliyoruz ki bu en buyuk degerdir. Bu degere biz deprem buyutme katsayisi diyoruz. Peki ayni binanin periyodu 1.3 saniye olsaydi ne olacakti. O takdirde zemin periyodu 0.90 saniye, yapi periyodu 1.3 saniye oldugundan bir cakisma yani rezonans olmayacakti. Zemin hareketi ve yapi hareketi birbirini artirmayacakti.O takdirde  S(T)katsayiniz da.1.7 civari olacskti. Yani deprem artirma katsayiniz 1.7. Deminki durumda ise 2.5 du. Yapi periyodu zemin periyodundan uzaklastikca deprem artirma katsayinizda dusecekti.Bu durumda zemin hareketi bina hareketini artirmayacakti. Periyodlarin farkina gore teorik olarsk bu deger 1 ekadar gelebilecekti.


O halde zemin karakteristik periyotlari yapidaki deprem kuvvetleri icin oldukca onemli.Oyleki yapi tasiyici sistemini bile buna gore belirlemek, kat sayisini buna gore belirlemek gerek.Z1 zemin sinifinda hakim zemin periyodu 0.10 saniye idi.yani siz kaya bir zemine tek katli bir yapi yaparsaniz S(T)=2.5 olur ve en buyuk deprem kuvveti ortaya cikar, demekki kaya zeminlere tek katli yapi yapmamak gerekir.Bunun gibi Z4 zeminde de en buyuk yatay kuvvetler 9-10  katli iyapikarda olusur. Cunku bu yapilarin periyodu zemin periyodu ile cakişiktir. Bunlar basitce verilen ornekler. Tasiyici sistem olustururken zemin periyoduna gore yapi periyodunuzu ve tasiyici sisteminizi belirleyin....



Ahmet CELIKKOLLU
Insaat Muhendisi
ESKISEHIR

[Harun0571]

Yapılar degisiklik zeminlerde inşaa edilirler. Her zeminin ise ozellikler farklidir. Zemin özelliklerinin farkli olmasi, zemin-yapi etkilesimininde farklı olmasi anlamına gelir. Öyle bir zemin vardir ki yer hareketlerini büyütür, öyle bir zemin vardırki meydana gelen kuvveti büyütmeden sadece iletir. Dolayisiyle iyi bir tasarimda zeminin iyi etud edilmesi ve idealize edilmesi onemlidir.

TDY2007 de spektrum karakteristik periyotlarıni belirleyen bir tablo mevcuttur(Tablo 2.4). Cogu muhendis ,her dizaynda bu tabloyu bilinçli yada bilinçsiz kullanmasina ragmen , anlamini pek bilmez. Yazinın amacida zaten spektrum karakteristik periyotlari hakkında bilgi vermektir.

Tabloyu söyle bir hatırlsyalım. Tablonun ilk sutununda zemin siniflari olan Z1 , Z2 , Z3 , Z4 yer almaktadir.ikinci sütunda ise bu zeminlerin hakim periyotlarının hangi araliklar icinde olabilecegı belirtilmiştir. Z1 zeminin karşisinda 0.10-0.30 saniye, Z2 zemininin karşısinda 0.15-0.40 saniye, Z3 zemininin karşısında 0.15- 0.60 saniye, Z4 zemininin karşısinda ise 0.20-0.90 saniye görursunuz. Yani bu zeminlerin hakim periyodu be degerler arasindadir. Hatirlayin titresimin düsük olmasi yani periyodun duşuk olmasi nispeten rijitligin fazla olması anlamına geliyordu. Eleman yada malzeme ne kadar az rijitlige sahipse(nispeten az)  elemanin yad malzemenin periyoduda o kadar buyuk oluyordu. Kafanızda canlansin diye yaziyorum, 5-6 katlı perdeli bir betonarme tasiyici sistemin periyodu 0.20-0.25 saniye iken, sadece kolonlardan olusan rijit olmayan 5 katli betonarme bir yapinın periyodu 0.40-0.45 saniye olabiliyordu.Dikkat edin rijitlik azaldikca periyod buyüyor. Zemin karakteristik periyotlarında da durum ayni. Z1 zemininin karakteristik periyotlarj 0.10 ile 0.30 saniye arasindaydi. Nispeten düsük bir periyot. Dolayisiyle rijit bir zemin, iyi bir zemin anlamına geliyor.Zaten yonetmeligimizdeku en iyi zemini Z2 temsil etmekte. Simdi Z4 sinifını düsünün. Periyotlar 0.20 ile 0.90 saniye arasinda .Dikkat edin periyot çok buyük. Yani rijitliği oldukça az  olan zemin. Bu yuzden en kötü zemin Z4 sinıfıdır.

Bu periyotlarin bilinmesi o kadar onemlidir ki, yapınızda olusacak deprem kuvvetleri bunlara gore tayın olur. Biliyorsunuz deprem kuvveti dediginiz şey aslinda dışaridan yapiya etkiyen bir kuvvet degildir, yapınin oluşturdugu bir kuvvettir. Bu anlamda bina periyodunuz ve zemin  periyodunuz yapinizda olusacak deprem kuvvetini belirler. Birbakima muhendisin bizzat kendisi oluşturdüğu yapidaki deprem kuvvetini belirlemektedir.

Iki durum sözkonusu olabilir.Birinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz çakısık olabilir.Ikinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz birbirinden cok farkli olabilir. Yapi periyodunuzu yuklemeler ve yapinin fiziksel ozellikleri belirler. Dolayisiyle muhendis yapi periyodunu degistirebilme olanagina sahiptir. Zemin periyodu ise cok buyuk alanlari kapsadigindan mudahale pek kolay degildir.

Eger yapi periyodu ile zemin periyodu ayni ise o takdirde hareketler birbirini daha da buyutur. Yapinizin periyodunu 0.50 saniye dusunun, Z4 zemi  dusunun. Bu zeminde de hakim periyod  0.20 ile 0.90 saniye arasinda idi. Yani yapi periyodu ile zemin periyodu cakisik. 0.50 saniye, 0.20 ile 0.90 saniye arasinda.Deprem abinda zemin hareketide ayni yonde yapi hareketide ayni yonde yani hareketler birbirini tetikliyor ve artiriyor. Ki biz buna rezonans diyoruz. Bu durumda deprem hesabinda biz S(T))dedigimiz spektrum katsayisini 2.5 aliyoruz ki bu en buyuk degerdir. Bu degere biz deprem buyutme katsayisi diyoruz. Peki ayni binanin periyodu 1.3 saniye olsaydi ne olacakti. O takdirde zemin periyodu 0.90 saniye, yapi periyodu 1.3 saniye oldugundan bir cakisma yani rezonans olmayacakti. Zemin hareketi ve yapi hareketi birbirini artirmayacakti.O takdirde  S(T)katsayiniz da.1.7 civari olacskti. Yani deprem artirma katsayiniz 1.7. Deminki durumda ise 2.5 du. Yapi periyodu zemin periyodundan uzaklastikca deprem artirma katsayinizda dusecekti.Bu durumda zemin hareketi bina hareketini artirmayacakti. Periyodlarin farkina gore teorik olarsk bu deger 1 ekadar gelebilecekti.


O halde zemin karakteristik periyotlari yapidaki deprem kuvvetleri icin oldukca onemli.Oyleki yapi tasiyici sistemini bile buna gore belirlemek, kat sayisini buna gore belirlemek gerek.Z1 zemin sinifinda hakim zemin periyodu 0.10 saniye idi.yani siz kaya bir zemine tek katli bir yapi yaparsaniz S(T)=2.5 olur ve en buyuk deprem kuvveti ortaya cikar, demekki kaya zeminlere tek katli yapi yapmamak gerekir.Bunun gibi Z4 zeminde de en buyuk yatay kuvvetler 9-10  katli iyapikarda olusur. Cunku bu yapilarin periyodu zemin periyodu ile cakişiktir. Bunlar basitce verilen ornekler. Tasiyici sistem olustururken zemin periyoduna gore yapi periyodunuzu ve tasiyici sisteminizi belirleyin....



Ahmet CELIKKOLLU
Insaat Muhendisi
ESKISEHIR

İKİ KATLI BİNALARDA Z3 SINIFI ZEMİNDE REZONANS DA GÖRÜNÜYOR BİNA PERDE DE YOK Kİ KALDIRIP YAPI PERYODUNU BÜYÜTEYİM HOCAM . COK PERDE DE EKLEYEMEM NE YAPMAMI ÖNERİRSİNİZ? İKİ KATLI BİNALARDA ÖNEMLİ MİDİR YOKSA

[ÇELİKKOLLU]

Yapılar degisiklik zeminlerde inşaa edilirler. Her zeminin ise ozellikler farklidir. Zemin özelliklerinin farkli olmasi, zemin-yapi etkilesimininde farklı olmasi anlamına gelir. Öyle bir zemin vardir ki yer hareketlerini büyütür, öyle bir zemin vardırki meydana gelen kuvveti büyütmeden sadece iletir. Dolayisiyle iyi bir tasarimda zeminin iyi etud edilmesi ve idealize edilmesi onemlidir.

TDY2007 de spektrum karakteristik periyotlarıni belirleyen bir tablo mevcuttur(Tablo 2.4). Cogu muhendis ,her dizaynda bu tabloyu bilinçli yada bilinçsiz kullanmasina ragmen , anlamini pek bilmez. Yazinın amacida zaten spektrum karakteristik periyotlari hakkında bilgi vermektir.

Tabloyu söyle bir hatırlsyalım. Tablonun ilk sutununda zemin siniflari olan Z1 , Z2 , Z3 , Z4 yer almaktadir.ikinci sütunda ise bu zeminlerin hakim periyotlarının hangi araliklar icinde olabilecegı belirtilmiştir. Z1 zeminin karşisinda 0.10-0.30 saniye, Z2 zemininin karşısinda 0.15-0.40 saniye, Z3 zemininin karşısında 0.15- 0.60 saniye, Z4 zemininin karşısinda ise 0.20-0.90 saniye görursunuz. Yani bu zeminlerin hakim periyodu be degerler arasindadir. Hatirlayin titresimin düsük olmasi yani periyodun duşuk olmasi nispeten rijitligin fazla olması anlamına geliyordu. Eleman yada malzeme ne kadar az rijitlige sahipse(nispeten az)  elemanin yad malzemenin periyoduda o kadar buyuk oluyordu. Kafanızda canlansin diye yaziyorum, 5-6 katlı perdeli bir betonarme tasiyici sistemin periyodu 0.20-0.25 saniye iken, sadece kolonlardan olusan rijit olmayan 5 katli betonarme bir yapinın periyodu 0.40-0.45 saniye olabiliyordu.Dikkat edin rijitlik azaldikca periyod buyüyor. Zemin karakteristik periyotlarında da durum ayni. Z1 zemininin karakteristik periyotlarj 0.10 ile 0.30 saniye arasindaydi. Nispeten düsük bir periyot. Dolayisiyle rijit bir zemin, iyi bir zemin anlamına geliyor.Zaten yonetmeligimizdeku en iyi zemini Z2 temsil etmekte. Simdi Z4 sinifını düsünün. Periyotlar 0.20 ile 0.90 saniye arasinda .Dikkat edin periyot çok buyük. Yani rijitliği oldukça az  olan zemin. Bu yuzden en kötü zemin Z4 sinıfıdır.

Bu periyotlarin bilinmesi o kadar onemlidir ki, yapınızda olusacak deprem kuvvetleri bunlara gore tayın olur. Biliyorsunuz deprem kuvveti dediginiz şey aslinda dışaridan yapiya etkiyen bir kuvvet degildir, yapınin oluşturdugu bir kuvvettir. Bu anlamda bina periyodunuz ve zemin  periyodunuz yapinizda olusacak deprem kuvvetini belirler. Birbakima muhendisin bizzat kendisi oluşturdüğu yapidaki deprem kuvvetini belirlemektedir.

Iki durum sözkonusu olabilir.Birinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz çakısık olabilir.Ikinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz birbirinden cok farkli olabilir. Yapi periyodunuzu yuklemeler ve yapinin fiziksel ozellikleri belirler. Dolayisiyle muhendis yapi periyodunu degistirebilme olanagina sahiptir. Zemin periyodu ise cok buyuk alanlari kapsadigindan mudahale pek kolay degildir.

Eger yapi periyodu ile zemin periyodu ayni ise o takdirde hareketler birbirini daha da buyutur. Yapinizin periyodunu 0.50 saniye dusunun, Z4 zemi  dusunun. Bu zeminde de hakim periyod  0.20 ile 0.90 saniye arasinda idi. Yani yapi periyodu ile zemin periyodu cakisik. 0.50 saniye, 0.20 ile 0.90 saniye arasinda.Deprem abinda zemin hareketide ayni yonde yapi hareketide ayni yonde yani hareketler birbirini tetikliyor ve artiriyor. Ki biz buna rezonans diyoruz. Bu durumda deprem hesabinda biz S(T))dedigimiz spektrum katsayisini 2.5 aliyoruz ki bu en buyuk degerdir. Bu degere biz deprem buyutme katsayisi diyoruz. Peki ayni binanin periyodu 1.3 saniye olsaydi ne olacakti. O takdirde zemin periyodu 0.90 saniye, yapi periyodu 1.3 saniye oldugundan bir cakisma yani rezonans olmayacakti. Zemin hareketi ve yapi hareketi birbirini artirmayacakti.O takdirde  S(T)katsayiniz da.1.7 civari olacskti. Yani deprem artirma katsayiniz 1.7. Deminki durumda ise 2.5 du. Yapi periyodu zemin periyodundan uzaklastikca deprem artirma katsayinizda dusecekti.Bu durumda zemin hareketi bina hareketini artirmayacakti. Periyodlarin farkina gore teorik olarsk bu deger 1 ekadar gelebilecekti.


O halde zemin karakteristik periyotlari yapidaki deprem kuvvetleri icin oldukca onemli.Oyleki yapi tasiyici sistemini bile buna gore belirlemek, kat sayisini buna gore belirlemek gerek.Z1 zemin sinifinda hakim zemin periyodu 0.10 saniye idi.yani siz kaya bir zemine tek katli bir yapi yaparsaniz S(T)=2.5 olur ve en buyuk deprem kuvveti ortaya cikar, demekki kaya zeminlere tek katli yapi yapmamak gerekir.Bunun gibi Z4 zeminde de en buyuk yatay kuvvetler 9-10  katli iyapikarda olusur. Cunku bu yapilarin periyodu zemin periyodu ile cakişiktir. Bunlar basitce verilen ornekler. Tasiyici sistem olustururken zemin periyoduna gore yapi periyodunuzu ve tasiyici sisteminizi belirleyin....



Ahmet CELIKKOLLU
Insaat Muhendisi
ESKISEHIR

İKİ KATLI BİNALARDA Z3 SINIFI ZEMİNDE REZONANS DA GÖRÜNÜYOR BİNA PERDE DE YOK Kİ KALDIRIP YAPI PERYODUNU BÜYÜTEYİM HOCAM . COK PERDE DE EKLEYEMEM NE YAPMAMI ÖNERİRSİNİZ? İKİ KATLI BİNALARDA ÖNEMLİ MİDİR YOKSA

Sisteminizi olusturun dizayn edin bu yapida rezonansla falan ilgilenmeyin, periyodu buyutmeye kucultmeye calismayin

[Mercan2012]

Yapılar degisiklik zeminlerde inşaa edilirler. Her zeminin ise ozellikler farklidir. Zemin özelliklerinin farkli olmasi, zemin-yapi etkilesimininde farklı olmasi anlamına gelir. Öyle bir zemin vardir ki yer hareketlerini büyütür, öyle bir zemin vardırki meydana gelen kuvveti büyütmeden sadece iletir. Dolayisiyle iyi bir tasarimda zeminin iyi etud edilmesi ve idealize edilmesi onemlidir.

TDY2007 de spektrum karakteristik periyotlarıni belirleyen bir tablo mevcuttur(Tablo 2.4). Cogu muhendis ,her dizaynda bu tabloyu bilinçli yada bilinçsiz kullanmasina ragmen , anlamini pek bilmez. Yazinın amacida zaten spektrum karakteristik periyotlari hakkında bilgi vermektir.

Tabloyu söyle bir hatırlsyalım. Tablonun ilk sutununda zemin siniflari olan Z1 , Z2 , Z3 , Z4 yer almaktadir.ikinci sütunda ise bu zeminlerin hakim periyotlarının hangi araliklar icinde olabilecegı belirtilmiştir. Z1 zeminin karşisinda 0.10-0.30 saniye, Z2 zemininin karşısinda 0.15-0.40 saniye, Z3 zemininin karşısında 0.15- 0.60 saniye, Z4 zemininin karşısinda ise 0.20-0.90 saniye görursunuz. Yani bu zeminlerin hakim periyodu be degerler arasindadir. Hatirlayin titresimin düsük olmasi yani periyodun duşuk olmasi nispeten rijitligin fazla olması anlamına geliyordu. Eleman yada malzeme ne kadar az rijitlige sahipse(nispeten az)  elemanin yad malzemenin periyoduda o kadar buyuk oluyordu. Kafanızda canlansin diye yaziyorum, 5-6 katlı perdeli bir betonarme tasiyici sistemin periyodu 0.20-0.25 saniye iken, sadece kolonlardan olusan rijit olmayan 5 katli betonarme bir yapinın periyodu 0.40-0.45 saniye olabiliyordu.Dikkat edin rijitlik azaldikca periyod buyüyor. Zemin karakteristik periyotlarında da durum ayni. Z1 zemininin karakteristik periyotlarj 0.10 ile 0.30 saniye arasindaydi. Nispeten düsük bir periyot. Dolayisiyle rijit bir zemin, iyi bir zemin anlamına geliyor.Zaten yonetmeligimizdeku en iyi zemini Z2 temsil etmekte. Simdi Z4 sinifını düsünün. Periyotlar 0.20 ile 0.90 saniye arasinda .Dikkat edin periyot çok buyük. Yani rijitliği oldukça az  olan zemin. Bu yuzden en kötü zemin Z4 sinıfıdır.

Bu periyotlarin bilinmesi o kadar onemlidir ki, yapınızda olusacak deprem kuvvetleri bunlara gore tayın olur. Biliyorsunuz deprem kuvveti dediginiz şey aslinda dışaridan yapiya etkiyen bir kuvvet degildir, yapınin oluşturdugu bir kuvvettir. Bu anlamda bina periyodunuz ve zemin  periyodunuz yapinizda olusacak deprem kuvvetini belirler. Birbakima muhendisin bizzat kendisi oluşturdüğu yapidaki deprem kuvvetini belirlemektedir.

Iki durum sözkonusu olabilir.Birinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz çakısık olabilir.Ikinci durum yapi periyodunuz ile zemin periyodunuz birbirinden cok farkli olabilir. Yapi periyodunuzu yuklemeler ve yapinin fiziksel ozellikleri belirler. Dolayisiyle muhendis yapi periyodunu degistirebilme olanagina sahiptir. Zemin periyodu ise cok buyuk alanlari kapsadigindan mudahale pek kolay degildir.

Eger yapi periyodu ile zemin periyodu ayni ise o takdirde hareketler birbirini daha da buyutur. Yapinizin periyodunu 0.50 saniye dusunun, Z4 zemi  dusunun. Bu zeminde de hakim periyod  0.20 ile 0.90 saniye arasinda idi. Yani yapi periyodu ile zemin periyodu cakisik. 0.50 saniye, 0.20 ile 0.90 saniye arasinda.Deprem abinda zemin hareketide ayni yonde yapi hareketide ayni yonde yani hareketler birbirini tetikliyor ve artiriyor. Ki biz buna rezonans diyoruz. Bu durumda deprem hesabinda biz S(T))dedigimiz spektrum katsayisini 2.5 aliyoruz ki bu en buyuk degerdir. Bu degere biz deprem buyutme katsayisi diyoruz. Peki ayni binanin periyodu 1.3 saniye olsaydi ne olacakti. O takdirde zemin periyodu 0.90 saniye, yapi periyodu 1.3 saniye oldugundan bir cakisma yani rezonans olmayacakti. Zemin hareketi ve yapi hareketi birbirini artirmayacakti.O takdirde  S(T)katsayiniz da.1.7 civari olacskti. Yani deprem artirma katsayiniz 1.7. Deminki durumda ise 2.5 du. Yapi periyodu zemin periyodundan uzaklastikca deprem artirma katsayinizda dusecekti.Bu durumda zemin hareketi bina hareketini artirmayacakti. Periyodlarin farkina gore teorik olarsk bu deger 1 ekadar gelebilecekti.


O halde zemin karakteristik periyotlari yapidaki deprem kuvvetleri icin oldukca onemli.Oyleki yapi tasiyici sistemini bile buna gore belirlemek, kat sayisini buna gore belirlemek gerek.Z1 zemin sinifinda hakim zemin periyodu 0.10 saniye idi.yani siz kaya bir zemine tek katli bir yapi yaparsaniz S(T)=2.5 olur ve en buyuk deprem kuvveti ortaya cikar, demekki kaya zeminlere tek katli yapi yapmamak gerekir.Bunun gibi Z4 zeminde de en buyuk yatay kuvvetler 9-10  katli iyapikarda olusur. Cunku bu yapilarin periyodu zemin periyodu ile cakişiktir. Bunlar basitce verilen ornekler. Tasiyici sistem olustururken zemin periyoduna gore yapi periyodunuzu ve tasiyici sisteminizi belirleyin....



Ahmet CELIKKOLLU
Insaat Muhendisi
ESKISEHIR

[Mülayim]

İKİ KATLI BİNALARDA Z3 SINIFI ZEMİNDE REZONANS DA GÖRÜNÜYOR BİNA PERDE DE YOK Kİ KALDIRIP YAPI PERYODUNU BÜYÜTEYİM HOCAM . COK PERDE DE EKLEYEMEM NE YAPMAMI ÖNERİRSİNİZ? İKİ KATLI BİNALARDA ÖNEMLİ MİDİR YOKSA




Sisteminizi olusturun dizayn edin bu yapida rezonansla falan ilgilenmeyin, periyodu buyutmeye kucultmeye calismayin

Hocam 2 katlı yapıda Ta ve Tb arasında olması sorun olmaz mı

[ÇELİKKOLLU]

Hocam 2 katlı yapıda Ta ve Tb arasında olması sorun olmaz mı

Olmaz

[tulparata]

Merhaba Çelikkollu, böyle bir metni kaleme aldığınız için çok teşekkür ederim. Çok açıklayıcı oldu. Sadece bir vatandaşım, mühendis değilim ve çok memnun oldum. Ama bir sorum var. 2018 yönetmeliği ile periyotlar şu şekilde yapılmış (https://ibb.co/S3F4S4M). Ben burayı anlamadım, gereğinden fazla karışık. Burda anlatılanı biraz sadeleştirebilir misiniz?
Ben zaten hakim periyodun hesaplanmasında yükseklik çarpı 4 bölü vs 30 verisinin kullanıldığını (https://www.kocaeli.bel.tr/webfiles/userfiles/files/birimler/imar-ve-sehircilik-dairesi-baskanligi/zemin-deprem-inceleme-sube-mudurlugu/ZEM%C4%B0N%20HAK%C4%B0M%20PER%C4%B0YODU%20VE%20B%C4%B0NA.pdf sayfa 79)  biliyorum.
Şimdi yeni yönetmelikle zemin periyodunun hesaplanması için değişen ne oldu?
teşekkür ederim.