PERİYOT KAÇ OLURSA İYİ, KAÇ OLURSA KÖTÜ

[ÇELİKKOLLU]

Yapı periyodu, yapinın bir titreşim yapması için gecen süredir.

Bir yapinin periyodu kaç olursa iyidir, kaç olursa kötüdür?

 Yapinin periyoduna bakınca ne anlamalıyız?

Periyodu 0.20 saniye olan bina mı daha iyidir? periyodu 0.90 saniye olan binami daha iyidir?

Kullandığimız bilgisayar yazılimlarinda, yapi periyot'u hesaplamalarına bakmamiz gerekir mi?

Yapı periyotunu biz ayarlayabilirmiyiz? Ayarlayabilirsek nasıl ayarlamalıyız...

Böyle bir sürü soru aklıniza gelebilir. Genel manada bu soruların cevaplarıni bu yazıyi okudugunuzda öğrenmis olacaksıniz...

Yapı periyotunu yukarida tanımladık.Yapinın titresimi dedik,titresimin tamamlanması icin geçen süre dedik.Dunyada hersey titresir ve bu titreşim dunyanın sonu gelene dekdevam eder, kıyamet kopar titresim biter.Dolayisiyle titresimi sadece ruzgarda, depremde olan bir kavram olarak düşünmeyin.Tum herşey surekli titresir ve bu titresimin, depremle, ruzgarla iliskisi yoktur. Titresim periyot'u iki şeye bağlıdır:

1...Yapı kütlesi
2...Taşıyıci sistemin rijitliği

Bina türü bir yapinin periyotu,kat adedinin 0.10 saniye ile çarpılmasi ile yaklaşık bulunabilir.Bes katli bir binanin periott'u yaklaşık 0.10 x 5 = 0.50 saniyedir.Yani bu bina tam bir titreşimi 0.50 saniyede tamamlar.Her 0.50 saniyede bir ayni konuma tekrar gelir, bu sonsuza kadar devam eder...

Yapinin periyoduna bakarak birtakım fikirler uretebilirsiniz.Mesela birbirine esit büyüklukte iki binanin biri 0.70 saniye , digeri 0.30 saniye periyoda sahip olsun.Siz sadece bunu bilin.Tasiyicı sistemi falan görmemis olun.Birtakım fikirler uretebilirsiniz, mesela 0.30 saniye periyota sahip yapı digerine gore daha rijit dersiniz, muhtemelen bu yapida perde kullanılmış diyebilirsiniz. Yapi periyodu bu anlamda bilgiler verir.

Peki 0.20 saniye periyotlu bina mi iyi, 0.70 saniye periyotlu bina mi? Sadece bina periyoda bakarak bu konuda birsey soylemeniz dogru olmaz.0.20 saniye periyot degerine sahip guvenli bina da yapilır, 0.70 saniye periyota sahip guvenli bina da yapılır. Dolayisiyle tek basina binamin periyodu 0.10 saniye iyidir , yada binamin periyodu 0.90 saniye kötüdür demek dogru degildir, mühendislikle bağdaşmaz. Binanın periyodunun uygun olup olmadığina karar vermek için, zemin hakim periyotuna bakmaniz gerekir.Eger zemin hakim periyot'u 0.10 saniye ise(kayalik,sert zemin) o halde sizin projelendireceginiz yapinin periyotunun 0.10 saniye olmamasi gerekir.0.50 saniye, 0.70 saniye olabilir, ama 0.10 saniye olmamalidır. Bunun tam terside gecerli.Zemin hakim periyot'u 0.90 saniye olan bir zemine de(aluvyon zemin,yumuşak zemin) periyot'u 0.90  saniye olan bir bina yapılmamalidir.Buraya da periyot'u 0.10 saniye olan, 0.20 saniye olan binalar düşünülmelidir. Zemin periyot'u ile bina periyot'u ayni olursa, zemin titresimleri , bina titresimini artırıci yonde etki eder ve daha büyük deprem kuvvetleri olußur Biliyorsunuz bu olaya rezonans denir. Rezonans olayından mümkun okdugunca uzak durmak gerekir...

Son olarak da binamizın periyodunu nasil ayarlayabiliriz ona bakalim.Elinizle yaklasık olarak tek serbestlik derece sistem çözumlerini kullanarak, binanizin periyot'unu bulabilirsiniz, yada kullandıginiz yazılima tasıyici sisteminizi yukleriyle beraber girersiniz, yazılim size (hakim periyot'u hesaplar. Zemin hakim periyot'unu da en dogru olarak zemin etüdünde görebilirsiniz. Diyelim, tasiyıci sistemi olusturdunuz , yüklemeleri yaptıniz, periyot 0.50 saniye çıkti. Birde baktinız zemin hakim periyotu da ayni. Rezonans tehlikesi var.O halde zemin periyot'unu değiştiremeyeceğinize gore yapınizın periyot'unu oynayacaksıniz. 0.50 saniye olan değeri 0.20 - 0.30 saniyelere çekeceksiniz. Bina periyot'u neye bağli idi : kütleye(yük) ve tasıyıci sistem rijitligi. Kütleyi değistiremeyeceginize göre tasıyıcı sisteminizi degistireceksiniz.Mevcut halde tasıyıci sisteminizin periyot'u 0.50 saniye idi, siz bunu 0.20 saniye yada 0.30 saniyeye çekecektiniz. Yani yapida titresim tam hareketi daha kisa zamanda olmalı, yani yapinız biraz daha rijit olmali, rijit olunca da tabiki salinim azalacak 0.30 saniyelere gelecek. O halde periyot düşurmek icin yapinizi rijitlestireceksiniz, yani perde ilave edeceksiniz, yada kolonlarin bir kismini perdeye dondureceksiniz ,yada kolonların ebatlarinı artiracaksiniz, yada bunlarin hepsini ayni anda yapacaksiniz...Bu islemleri yapinca goreceksiniz ki yapı periyodunuz 0.30 saniyelere gelmiş ve rezonanstan kurtulmuşsunuz...

Bu baglamda, kullandığiniz yazilim her ne ise yapi dinamik sonuclarına bir bakin, inceleyin(hakim periyot, 1.periyot) bu degeri zemin hakim periyotu ile bir karsilastirin...


Ahmet CELIKKOLLU
Inşaat Muhendisi
ESKISEHIR

[mazaderin]

Hocam merhaba benim bir projede zemin hakim titreşim periyotu 0.71 Z3 zemin sınıfı ve bina periyot: 1.46 benim bu peryotu 0.71 altınamı çekmem gerekiyor böyle bir durum hepsini perdeli yapmam gerekir ?

[ÇELİKKOLLU]

Hocam merhaba benim bir projede zemin hakim titreşim periyotu 0.71 Z3 zemin sınıfı ve bina periyot: 1.46 benim bu peryotu 0.71 altınamı çekmem gerekiyor böyle bir durum hepsini perdeli yapmam gerekir ?

Hocam merhaba benim bir projede zemin hakim titreşim periyotu 0.71 Z3 zemin sınıfı ve bina periyot: 1.46 benim bu peryotu 0.71 altınamı çekmem gerekiyor böyle bir durum hepsini perdeli yapmam gerekir ?

Hayir gerekmiyor. 1.46 s yuksek bir periyot.15-20 katli bir bina sanirim.

[KBTED]

Ahmet bey merhaba, idecad'in son versiyonlarında önceden girilen zemin hakim periyodu girilmiyor.Önceden bu değeri girip hesap, analiz alıyorduk.Şimdi ise bu girdi kısmı kaldırıldı.hesap yöntemlerinde bu değerin kullanılmadığı alternatif bi yöntem kullanıldığı söylendi.Tam cevaplarını hatırlayamadığım için net yazamadım, ama ek olarak bulursam o maili paylaşırım burada.Bu konuda fikriniz nedir?yada idecad' kullanan diğer kullanıcılar da varsa cevaplayabilir mi?

[ÇELİKKOLLU]

Ahmet bey merhaba, idecad'in son versiyonlarında önceden girilen zemin hakim periyodu girilmiyor.Önceden bu değeri girip hesap, analiz alıyorduk.Şimdi ise bu girdi kısmı kaldırıldı.hesap yöntemlerinde bu değerin kullanılmadığı alternatif bi yöntem kullanıldığı söylendi.Tam cevaplarını hatırlayamadığım için net yazamadım, ama ek olarak bulursam o maili paylaşırım burada.Bu konuda fikriniz nedir?yada idecad' kullanan diğer kullanıcılar da varsa cevaplayabilir mi?

Merhaba.

Zaten girilen zemin hakim periyodu anlamsiz idi.Cunku yonetmelik zaten zemin periyodunun minimum ve maximum degerini bize belirtiyordu.Spektrumda zaten bu minimum ve maximum degerlere gore olusturulmaktaydi.Anlamsiz olan bir sey kaldirildi.

[Medeniyetmühendisi]

Yapı periyodu, yapinın bir titreşim yapması için gecen süredir.

Bir yapinin periyodu kaç olursa iyidir, kaç olursa kötüdür?

 Yapinin periyoduna bakınca ne anlamalıyız?

Periyodu 0.20 saniye olan bina mı daha iyidir? periyodu 0.90 saniye olan binami daha iyidir?

Kullandığimız bilgisayar yazılimlarinda, yapi periyot'u hesaplamalarına bakmamiz gerekir mi?

Yapı periyotunu biz ayarlayabilirmiyiz? Ayarlayabilirsek nasıl ayarlamalıyız...

Böyle bir sürü soru aklıniza gelebilir. Genel manada bu soruların cevaplarıni bu yazıyi okudugunuzda öğrenmis olacaksıniz...

Yapı periyotunu yukarida tanımladık.Yapinın titresimi dedik,titresimin tamamlanması icin geçen süre dedik.Dunyada hersey titresir ve bu titreşim dunyanın sonu gelene dekdevam eder, kıyamet kopar titresim biter.Dolayisiyle titresimi sadece ruzgarda, depremde olan bir kavram olarak düşünmeyin.Tum herşey surekli titresir ve bu titresimin, depremle, ruzgarla iliskisi yoktur. Titresim periyot'u iki şeye bağlıdır:

1...Yapı kütlesi
2...Taşıyıci sistemin rijitliği

Bina türü bir yapinin periyotu,kat adedinin 0.10 saniye ile çarpılmasi ile yaklaşık bulunabilir.Bes katli bir binanin periott'u yaklaşık 0.10 x 5 = 0.50 saniyedir.Yani bu bina tam bir titreşimi 0.50 saniyede tamamlar.Her 0.50 saniyede bir ayni konuma tekrar gelir, bu sonsuza kadar devam eder...

Yapinin periyoduna bakarak birtakım fikirler uretebilirsiniz.Mesela birbirine esit büyüklukte iki binanin biri 0.70 saniye , digeri 0.30 saniye periyoda sahip olsun.Siz sadece bunu bilin.Tasiyicı sistemi falan görmemis olun.Birtakım fikirler uretebilirsiniz, mesela 0.30 saniye periyota sahip yapı digerine gore daha rijit dersiniz, muhtemelen bu yapida perde kullanılmış diyebilirsiniz. Yapi periyodu bu anlamda bilgiler verir.

Peki 0.20 saniye periyotlu bina mi iyi, 0.70 saniye periyotlu bina mi? Sadece bina periyoda bakarak bu konuda birsey soylemeniz dogru olmaz.0.20 saniye periyot degerine sahip guvenli bina da yapilır, 0.70 saniye periyota sahip guvenli bina da yapılır. Dolayisiyle tek basina binamin periyodu 0.10 saniye iyidir , yada binamin periyodu 0.90 saniye kötüdür demek dogru degildir, mühendislikle bağdaşmaz. Binanın periyodunun uygun olup olmadığina karar vermek için, zemin hakim periyotuna bakmaniz gerekir.Eger zemin hakim periyot'u 0.10 saniye ise(kayalik,sert zemin) o halde sizin projelendireceginiz yapinin periyotunun 0.10 saniye olmamasi gerekir.0.50 saniye, 0.70 saniye olabilir, ama 0.10 saniye olmamalidır. Bunun tam terside gecerli.Zemin hakim periyot'u 0.90 saniye olan bir zemine de(aluvyon zemin,yumuşak zemin) periyot'u 0.90  saniye olan bir bina yapılmamalidir.Buraya da periyot'u 0.10 saniye olan, 0.20 saniye olan binalar düşünülmelidir. Zemin periyot'u ile bina periyot'u ayni olursa, zemin titresimleri , bina titresimini artırıci yonde etki eder ve daha büyük deprem kuvvetleri olußur Biliyorsunuz bu olaya rezonans denir. Rezonans olayından mümkun okdugunca uzak durmak gerekir...

Son olarak da binamizın periyodunu nasil ayarlayabiliriz ona bakalim.Elinizle yaklasık olarak tek serbestlik derece sistem çözumlerini kullanarak, binanizin periyot'unu bulabilirsiniz, yada kullandıginiz yazılima tasıyici sisteminizi yukleriyle beraber girersiniz, yazılim size (hakim periyot'u hesaplar. Zemin hakim periyot'unu da en dogru olarak zemin etüdünde görebilirsiniz. Diyelim, tasiyıci sistemi olusturdunuz , yüklemeleri yaptıniz, periyot 0.50 saniye çıkti. Birde baktinız zemin hakim periyotu da ayni. Rezonans tehlikesi var.O halde zemin periyot'unu değiştiremeyeceğinize gore yapınizın periyot'unu oynayacaksıniz. 0.50 saniye olan değeri 0.20 - 0.30 saniyelere çekeceksiniz. Bina periyot'u neye bağli idi : kütleye(yük) ve tasıyıci sistem rijitligi. Kütleyi değistiremeyeceginize göre tasıyıcı sisteminizi degistireceksiniz.Mevcut halde tasıyıci sisteminizin periyot'u 0.50 saniye idi, siz bunu 0.20 saniye yada 0.30 saniyeye çekecektiniz. Yani yapida titresim tam hareketi daha kisa zamanda olmalı, yani yapinız biraz daha rijit olmali, rijit olunca da tabiki salinim azalacak 0.30 saniyelere gelecek. O halde periyot düşurmek icin yapinizi rijitlestireceksiniz, yani perde ilave edeceksiniz, yada kolonlarin bir kismini perdeye dondureceksiniz ,yada kolonların ebatlarinı artiracaksiniz, yada bunlarin hepsini ayni anda yapacaksiniz...Bu islemleri yapinca goreceksiniz ki yapı periyodunuz 0.30 saniyelere gelmiş ve rezonanstan kurtulmuşsunuz...

Bu baglamda, kullandığiniz yazilim her ne ise yapi dinamik sonuclarına bir bakin, inceleyin(hakim periyot, 1.periyot) bu degeri zemin hakim periyotu ile bir karsilastirin...


Ahmet CELIKKOLLU
Inşaat Muhendisi
ESKISEHIR

Hocam bina ve zemin periyodu çakıştığında spektrum katsayısı devreye girmiyor mu? yani bu spektrum katsayısına göre hesap yapmıyor muyuz? tekrardan binanın periyodunu değiştirmemize gerek var mı?

[Burak AYDIN]

 Hocam bina ve zemin periyodu çakıştığında spektrum katsayısı devreye girmiyor mu? yani bu spektrum katsayısına göre hesap yapmıyor muyuz? tekrardan binanın periyodunu değiştirmemize gerek var mı?


Merhaba dediğiniz gibi bina periyodu TA-TB arasında kaldığından S(T)=2.5 olur ve  deprem kuvvetleri buna göre hesaplanır.
Ekonomik açıdan düşündüğümüzde S(T)=2.5 durumuna göre bir çözüm yapılır ve maliyeti hesaplanır daha sonra bina periyodunu TA-TB arasından çıkaracak bir çözüm yapılır ve maliyeti hesaplanır. Ekonomik olan çözüm uygulanır.
Güvenlik açısından düşündüğümüzde ise bina periyodu mümkün mertebe TA-TB aralığından çıkarılmalıdır.

[Medeniyetmühendisi]

Merhaba dediğiniz gibi bina periyodu TA-TB arasında kaldığından S(T)=2.5 olur ve  deprem kuvvetleri buna göre hesaplanır.
Ekonomik açıdan düşündüğümüzde S(T)=2.5 durumuna göre bir çözüm yapılır ve maliyeti hesaplanır daha sonra bina periyodunu TA-TB arasından çıkaracak bir çözüm yapılır ve maliyeti hesaplanır. Ekonomik olan çözüm uygulanır.
Güvenlik açısından düşündüğümüzde ise bina periyodu mümkün mertebe TA-TB aralığından çıkarılmalıdır.
[/quote]

Merhaba. Yanıtınız için sağolun fakat TA-TB aralığında olursa periyot zaten ona göre hesap yapmıyor muyuz? Tamam maliyet artabilir ama güvenlik açısından bir sorun olur mu? zaten o aralığa göre S(T) alıp hesap yapıyoruz çünkü.

[Burak AYDIN]

Merhaba dediğiniz gibi bina periyodu TA-TB arasında kaldığından S(T)=2.5 olur ve  deprem kuvvetleri buna göre hesaplanır.
Ekonomik açıdan düşündüğümüzde S(T)=2.5 durumuna göre bir çözüm yapılır ve maliyeti hesaplanır daha sonra bina periyodunu TA-TB arasından çıkaracak bir çözüm yapılır ve maliyeti hesaplanır. Ekonomik olan çözüm uygulanır.
Güvenlik açısından düşündüğümüzde ise bina periyodu mümkün mertebe TA-TB aralığından çıkarılmalıdır.

Merhaba. Yanıtınız için sağolun fakat TA-TB aralığında olursa periyot zaten ona göre hesap yapmıyor muyuz? Tamam maliyet artabilir ama güvenlik açısından bir sorun olur mu? zaten o aralığa göre S(T) alıp hesap yapıyoruz çünkü.
[/quote]

Öncelikle bu salt bir doğru olmayıp benim kanaatim. Evet o aralığa göre S(T) alıp hesap yapıyoruz fakat   deprem yükü hesabımız kabuller içeriyor ve
 ülkemizde betonarme imalat kalitesini  oldukça düşük buluyorum bu  ve  benzeri sebeplerle ben mümkün mertebe anlattığım gibi TA-TB aralığından uzak kalma taraftarıyım. Yani tamamen kişisel tasarruf meselesi, her iki şekilde de yönetmeliğe uygun olarak tasarım yapılmış oluyor.

[ahtapot]

hakim periyot TA mı TB mı yoksa daha farklı mı ?

[Burak AYDIN]

hakim periyot TA mı TB mı yoksa daha farklı mı ?

TA, TB Hakim periyot sınır değerleridir. Yani Zemin hakim titreşim periyodu  bu ikisi arasında bir değerdir, zemin  etüdlerinde zemin hakim periyodu hesaplanıyor fakat hesap yönetmeliğimizde ki hesap esasları TA,TB ile ilgili.

[İnsa.muh.]

hakim periyot TA mı TB mı yoksa daha farklı mı ?

Zemin hakim periyodu ta tb arasindadir.Birde yapı dogal hakim periyodu var yani yapinin 1.periyodu.

[zaky767]

MERHABA HOCAM,
SAP2000de bir köprü modeli tasarladım yalnız köprünün 1.mode periyodu çok yüksek 4 küsür çıkıyor. bunun sebebi ne olabilir. modellemeden kaynaklanan bir hata mı yoksa bu periyot normal mi.? teşekkürler

[ÇELİKKOLLU]

MERHABA HOCAM,
SAP2000de bir köprü modeli tasarladım yalnız köprünün 1.mode periyodu çok yüksek 4 küsür çıkıyor. bunun sebebi ne olabilir. modellemeden kaynaklanan bir hata mı yoksa bu periyot normal mi.? teşekkürler

Merhaba


Koprulerde  sabit bir periyottan söz edemeyiz. 10-15 metre aciklikli bir kopru tasarlarsiniz 4 saniye  periyoda cok dersiniz. Daha buyuk bir kopru tasarlarsiniz  4s  makul dersiniz. Periyotla birlikte deplasman ve sehimleri de kontrol edip yorum yapin. Biliyorsunuz otelenmeler de priyotla ilgilidir.