Turkiye Bina Deprem Yonetmeligi biliyiorsunuz taslak halinde..Muhtemelen Eylulde degisikliklerle resmi gazetede yayimlanacak.2017 eylulde de yururluge girecek.

TBDY2016 da mevcut yapilarin degerlendirilmesi ve guclendirilmesi esaslari bölum 15 de yeralmakta.15. Bolume gore binalarin performansi belirlenmekte guclendirme gerekiyorsa uygulanmakta ve guclendirilen binaninda performansi bu bolume gore belirlenmekte.

TBDY2016 ya gore mevcut binanin kapasitesinin belirlenmesi icin binadan malzeme ornekleri alinmasi zorunludur. Mevcut bir yapidan bilgi toplanmasi iki duzeyde yapilabilir.

1...sınırlı bilgi duzeyi
2...kapsamli bilgi duzeyi
(Halihaxirdaki TDY2007 de 3 adet bilgi duzeyi var.sınırlı-orta-kapsamlı)
Yeni yonetmelige gore sinirli bilgi duzeyinde bina bilgileri icin birtakim olcumler yapilacaktir. Bu olcumlerin sayisi ve icerigi kapsamli bilgi duzeyine gore yapilan olcumlere gore daha azdir.Zaten mantikta bunu gerektirir.Eger siz az olcum yapiyorsaniz daha fazla kabul yapacaksiniz demektir.Daha cok kabul yapmak demekde guvenlik faktörünüzü biraz daha artıracagınız anlamina gelir. Ancak cok fazla olcum yapıyorsaniz bina hakkinda daha kesin bilgiler elde edeceginiz asikardir.Kapsamli olcumlerde ayrica ek bir guvenlik faktorude kullanmaniz gerekmeyecektir.Bu durum yonetmelige ayni bu mantikla yansimiştir. Eger siz daha az numune alip yapi hakkinda sinırli bilgi elde etmişseniz , hesap sonunda buldugunuz eleman kapasitelerinin tamamıni 0.75 katsayisi ile carpip azaltmak zorundadiniz.Çunku debey sayıniz az sapma olasiligi fazla. Ancak yapidan fazla numune alip deney yapmıssaniz yani binada kapsamli bir arastirma yapmissaniz bu takdirde binayi tam olarak modellemis sayilabilirsiniz.Hesaplarda da dogal olarak bu ayrintili numune sonuclarini kullanacaksıniz.Dogal olarak elemanlarin hesapladığıniz kapasiteleri gercege yani yerindeki imalata daha yakın degerler olur. Bu bağlamda eger kapsamli bilgi duzeyine sahip bir bina üzerinde calışıyorsaniz hesaplafiginiz eleman kapasitelerinde bir azaltmaya gerek kalmaz.Hesapladığınız değerı direkt elemanin kapasitesi olarak alabilirsiniz.

Akliniza şu gelebilir:ben istedigim zaman yaptigim ölcumlere gore binami sinırlı yada kapsamlı bilgı düzeyine sokup hessp yapabilirmiyim.Yani istedigim binadan az numune alarak bu binayi sınırli , istedigim binadanda daha fazla numune alarak kapsamlı bilgi duzeyine sokabilirmiyim... TBDY2016 BUNU baglamis. Sadece BKS=3 olan yapilarda yani bina kullanim sinifi 3 olan yapilardan daha az numune alip sinırlı bilgi düzeyine sahip bina sinıfina sokup hesap yapabiliyorsunuz.BKS=3 olan binalarda bina onem katsayisi 1 olan binalara tekabul etmekte.Yani bina önem katsayınız 1 ise oster az numune alip sinirli bilgi düzeyıne , ister daha fazla arastirma yapip binayı kapsamli bilgi duzeyine sokabilirsiniz.Ancak bina onem katsayısı 1 deb buyuk olan yapılari mutlaka kapsamli bilgi düzeyine sokmak zorundasıniz.Dolayisiyle daha fazla numune alip calisma yapmak zorundasiniz.

Sinirli bilgi duzeyi icin her katta en az 1 adet perde ve kolondan paspayları siyrilmak zorundadir.Donati miktari olarakda yapildigi tarihteki minimum donatı oranlari varmis kabul edilecektir.Donatilar yerinde fazla ise bile minimum donati var kabul edilecektir. Eger minimum donatıdan az ise donati gerceklesme orani yapildigi tarihteki minimum sonati oranina gore bulunacak ve kapasite hesaplarinda bu azaltilmis degerler kullanilacaktir.Kolon kapasitelerini belirlerken her halukarda yerinde ne olursa olsun  arsayacaginiz donati en fazla yapildiğı tarihteki minimum donatı orani kadar olacaktir. Anliyoruz ki sinirli bilgi duzeyini muhendisler kullanmamalidir. Aksi takdirde ekonomiklikten cok uzak gereksiz sonuclarla kapasiteler hesaplanmalisir.Sinirli bilgi duzeyinde her kattan en az 2 tane beton numunesi almak zorunludur.Endusuk beton dayanimida toplam numune sayisi 3 ten az ise en kucuk deger kullanilacaktir

Kapsamli bilgi duzeyinde isler biraz değisiyor.Projedeki donati miktarlari ile yerindeki donati miktarlari karsilistiriliyor.Yerinde uygulanan miktari uygunsa kapasitede kullanabilmektesiniz.Minimum donati ile ugrasmiyorsunuz.Ama bu daha fazla eleman incelenmesi demek.Kolonlar yada perdelerden zemin katta en az 3 , diger katlardaikiser adeetten az olmamak uzere yapidan en az 9 tane karot almak zorundadiniz.Ayrica aldiginiz karotlar 400 metrekareye bir karottan da az olmamali..

Bu konunun ayrintilari TBDY 2016 15.bolumden incelenebilir.Ancak muhe ndis olarak hangi binayi degerlendireceksek o yapidan fazla sayida numune almali ve arastirma yaparak binayi kapsamli bilgi duzeyine getirmekte fayda vardir...


Ahmet CELIKKOLLU
Inşaat Muhendisi
ESKISEHIR