Türkiye Bina Deprem yönetmeliği taslağı yayımlandı.Eleştiriye açıldı.Geniş kapsamlı bir yönetmelik.Yaklaşık A4 boyutunda 400
sayfa.Türkiyedeki yönetmelik tarihine baktığımızda son 30 yıl içinde yaklaşık 10 yıl da bir deprem yönetmeliğimizin değiştiğini görürüz.Her yönetmelikde bir öncekinden agıırdır.1975 yönetmeliği en uzun süre tedavülde kalan yönetmelik diyebiliriz.1997 ye kadar kullanılmıştır.1997 yönetmeliği köklü değişiklikler getirmiştir.Geçişi en zor olan dönem bu dönemdir diyebiliriz.Daha sonra 2007 yılında bir yönetmelikden bahsedebiliriz ki hala yürürlükte olan budur.Ve bugün gündemde olan TBDY2016 yönetmeliği...

TBDY2016 yönetmeliği muhtemelen Eylül Ekim gibi değişikliklerle Resmi Gazetede yayımlanacak.Bugüne kadarki gidişata da bakarsak yayımlandıktan 1 yıl sonrada yürürlüğe girecek.Yani 2017 Eylül gibi yürürlükte olacak.Hesapları buna göre yapmak lazım. Yönetmelikde yeni bölümler olacagı gibi geliştirilmiş bölümlerde bulunmakta.

Ben her zaman şuna inanmışımdır :Yeni yönetmelik çıktığında oturup bu 300-400 sayfalık kitabı okumakla yönetmelik ögrenmez.En azından ben hiç böyle yönetmelik ögrenemedim.Dolayısıyle oturupta roman okur gibi bu 300-400 sayfalık yönetmeliği roman okur gibi okumayın.Zamanınıza yazık.Yönetmelik biraz ağır.Halihazırdaki yönetmeliği iyi hazmeden muhendisler biraz daha kolay işe hakim olacaklar.Ancak sadece yazılım kullanarak yönetmelik takibi yapan kişilerin işi biraz zor.Yönetmeliklerin iyi hazmedilebilmesi için mutlaka bir önceki yönetmelikle beraber inceleme yapılması gerekir.Bu yönetmelikde nasıldı, şimdi nasıl diye bır kıyaslama ile yönetmelik incelenmeli.Ancak bu tarz bir çalışma verimli olabilir.Bu yaklaşımı TBDY2016 için söylemiyorum. Değiştirilen, yeni çıkan hangi yönetmelik olursa olsun bir önceki yönetmelikle kıyas şeklinde bir inceleme yapılmalı.Göreceksiniz ki daha randımanlı olacak.Her ne kadar yönetmelikleri incelesekde tam olarak bir yönetmeliğe hakim olmak mümkün değildir.Mutlaka başımıza bir sorun gelecek ve bizde o sorunu yönetmelik inceleyerek çözdüğümüzde , yönetmeliğin ilgili yerini tam hazmetmiş olacagız.Bunuda sonu yok.İstediğiniz kadar hatim edin mutlaka ilginç bir sorunla karşılaşacaksınız ve yönetmeliği karıştıracaksınız.

Yönetmeliğin kalın olmasının nedenide bir sürü konuınun içeriğe alınması.Yeni yapılar, mevcut yapılar, çelik yapılar, ahşap yapılar, betonarme yapılar, öndökümlü yapılar, zemin yapıları, zemin incelemeleri,deprem yalıtımı yapılmış yapılar, yüksek yapılar vb hepsi içerisinde.İyi de olmuş bir o kaynaga bir bu kaynaga bakmaktan zaten sıkılmıştık.

Yönetmeliğin adı TÜRKİYE BİNA DEPREM YÖNETMELİĞİ.Bina sözcüğüne dikkat edin.Yönetmelik sadece binalar için geçerli.
Yönetmelik girişinde bu durum zaten belirtilmekte.Anladığımıza göre bazı özel yapıları artık her muhendis dizayn edemeyecek.Bu yapıları dizayn etmek için konusunda ehil kişilerden yardım alınması gerekecek.Yani onların gözetiminde yapılabilecek.Mesela yüksek yapılar, mesela zaman tanım alanında doğrusal olmayan hesap vb çalışmalar bu kapsamda.Ancak bu madde değişebilir kalkabilir.Taslakda olmasına ragmen kalıcı olmayabilir.Taslakdan çıkarılmasa bile mahkeme kararı ile bu maddenin çıkarılması kuvvetle muhtemel.

TBDY2016 da artık deprem bölge haritası gibi bir kavram sözkonusu değil.Yeni bir harita hazırlanacak adı da Türkiye Deprem tehlike harıtası olacak.Bu haritalarda , deprem hesabında kullandığımız spektral ivme katsayıları bulunacak.Yer ivmesinin yapıda oluşturduğu ivme bu spektral ivme katsayıları yardımıyle bulunacak.Bu haritada ayrıca 1 saniyelik periyoda karşılık gelen bir spektral ivme katsayısıda bulunacak ki bu katsayı ile TA  ve TB dediğimiz köşe periyotlarını bulacagız ve deprem buyutme katsayılarının hesabında kullanacagız.

Yönetmelikde DTS yani Deprem Tasarım sınıflarından bahsedilmekte.İlk önce yapımızın DTS sini bulacagız ve bu sınıfa göre dizayn a gececeğiz. Türkiyedeki zeminlerde  ZA, ZB, ZC, ZD, ZE, ve ZF olarak 6 ya ayrılmış,Türkiyedeki herhangi bir zemin bu 6 sınıftan birine dahil edilmiş.ZA en iyi zemini temsil etmekte ,Aşağı inildikçe zemin bozulmakta.ZF sınıfında ise özel zemin çalışmaları yapılmadan yapılaşma yasak.En sakat zemin diyebiliriz.

Yeni yapılar ile mevcut yapılar da eynı kategoriye sokulmuş.Artık ister yeni yapı yapın ister mevcut bir yapıyı irdeleyin performans esaslı bir çalışma yapacaksınız.Yapınızın saglaması gerekli performansı yönetmelikden bulacaksınız ve o performansı sağlamak için dizayn gerçekleştireceksiniz.Bu perfrormanslar 4 tane. Hemen kullanım, kesintisiz kullanım, can güvenliği ve göçme öncesi performans düzeyleri.

Hesap teknikleri olarakda dayanıma dayalı ve şekil değişikliğine dayalı hesap teknikleri muhendise önerilmiş.Hangi durumda hangisinin kullanılacagıda yönetmelikde belirlenmiş.Ancak mevcut yapıların tetkikinde vdolayısıyle güçlendirme çalışmalarında şekil değişikliğine dayalı hesap zorunlu tutulmuş.Bu biraz sıkıntı.Muhendis yazılımlara biraz daha bağımlı hale gelecek.

Yönetmelikde 4 adet depremden bahsedilmekte. DD1,DD2,DD3 ve DD4. Hangı durumda hangi deprem düzeyini kullanacagımızda yönetmelikde yer almakta.DD2 olarak adlandırılan deprem bugunde kullandığımız tasarım depremine denk gelmekte.DD1 enyüksek depreö düzeyi.DD3 ve DD4 ise nispeten ufak depremler, sık olan depremler.

TBDY2016 da mevcut yönetmeliğe göre ivmeler daha buyuk çıkmakta.Ayrıca D dediğimiz dayanım fazlalığı katsayısıda işin içine sokulmuş. Artık R katsayısı gibi D katsayısına da tablodan bakıp hesap yapacagız.Şimdiki yönetmeliğe göre ivmeler 1.5 kat civarında fazla çıkabilmekte .Buda daha fazla donatı(BA için) daha buyuk kesit demek.Ötelemelerde de sınır durumlar çok ağırlaştırılmış,Duvarların aşıyıcı sisteme etkisi bile dikkate alınmış.Yapıların daha az deplasman yapmasına izin verilmekte.

Kısaca durum bu.Yönetmelik kapsamlı.Bu yazıda genel bir bilgi verdim.İnşallah daha sonraki yazılarda ayrıntıya girecegiz.


Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR
05419730151

Çok teşekkürler Ahmet bey. Yazılarınızı eksiksiz takip etmeye çalışıyorum. Çünkü çok sade ve anlaşılır bir dille anlatıyorsunuz.
Ellerinize sağlık.