PERDE KONUMLANDIRMASI(BETONARME)

[ÇELİKKOLLU]

Betonarme taşıyıcı sistemlerde perdelerden sıklıkla yararlanırız. Perdeler yapıya dayanım kazandırdığı gibi belkide bundan önemlisi yapının deplasmanlarını sınırlandırabilmesidir.Yapınız gerekli dayanıma sahip bile olsa  gereginden fazla deplasman yapması yapının göçmesine sebep olur.Dolayısıyle mevcut bir yapıda ilk bakacagınız kontrol deplasman kontrolü olmalıdır.Eger deplasman kontrolünüz sağlıyorsa daha sonra elemanların dayanım kontrolüne geçebilirsiniz.Tekrar hatırlatalım, mevcut bir yapıda tüm elemanlar gerekli dayanıma da sahip olsa deplasman sorununuz varsa yapınızın güçlendirilmesi gerekir.

Perdele uzun elemanlar oldugu için rijitlikleri fazladır.Perdeler ister yeni yapıda olsun, ister güçlendirme projelerinde olsaun mumkun mertebe binanın en dış noktalarına yerleştirilmelidir.Bu şekilde burulma kuvvetlerinden doğan ek tesirlerinde önüne geçilir.Ben şuan bir proje tasarlasam sanırım ilk yapacagım şey gözü kapalı binanı en dış kenarlarına perde koymak olurdu(tabii mimari elverdiği ölçüde). Dış kenarlara perde koymanız diğer elemanlarınızında daha rahat çözülmesine sebep olur.Öyleki koyacagınız perde miktarına göre deprem kuvvetlerininin %70 ini 80 inini perdelere aldırırsanız kolonlara %20-30 gibi makul yatay kuvvetler kalır ki küçük değerlerdir.Ancak bu yazıyı okurken her yapıya perde konulmalı gibi bir düşünce tarzı içinde de olmayın.İki katlı, üç katlı, dört katlı yapı yapıyorsanız illa perde koyulması gerekmez.ZAten sistem çözümleri size perde koyup koymayacagını söylemektedir.Yeni yönetmelik taslağına gelince yani TBDY2016 da ise bazı yuksek yapılarda perde konulmasını zaruri hale gelmiştir. Şu anki yönetmeliğimizde her ne kadar bu yapıda perde kullanılmalıdır gibi bir ibare bulunmasada belli yukseklikten sonra zaten statik ve dinamik gerekler perde koymanızı zorunlu kılıyordu.Yoksa yapıyı çözemiyordunuz.Dolayısıyle perde zorunluluğu bu taslak yönetmelige girmiş gibi görünsede şu anki yönetmelikde de zaten gizli bir zorunluluk halindeydi.

Mevcut yapıların güçlendirilmesinde ise en güçlü enstrüman perdelerdir.Adeta aspirin gibidir.Mevcut yapıları güçlendirirken buyuk rijitliğe sahıp bu perdeleri koyarak dayanımı artırırsınız, deplasmanı kısıtlarsınız, burulmayı önlersiniz vb.Her derde devadır. Perdlerin konumlandıırlması mevcut yapı güçlendirmelerinde de önem arzeder.Mantık aynıdır.Mümkün mertebe dış taraflarda olacak.Ancak  mevcut yapılarda perde konumlandırması yaparken biraz dikkat etmek gerekir.Şöyleki mevcut taşıyıcı sistemin bir kuvvet akışı vardır.Siz koyacagınız perdeler ile bu kuvvet akışını bozmamalısınız.Koyacagınız perdler iki kolon arasını kaplamalıdır.Çeçrve yarısına kadar gelen perdelerden kaçınılmalıdır.Perde mutlaka iki kolon arasını kapatmalıdır.

Mevcut yapılarda iki kolon arasına ilave edeceginiz perdelerde mevcut tuğla duvarın kaldırılması gerekir.Buda eziyet demektir, içeride oturanların rahatsızlığı demektir.Özellişkle dış akslarda perdeler dış tarafa yapılabilir.Böylece duvarların kaldırılması önlendiği gibi pislikde önlenir.Ayrıca bağımsız bölümler boşaltılmadan güçlendirme yapılabilir.Bu yol denendiğinde dış kısma koyduğunuz perde ler ankrajlarla mevcut çerçevelere sabitlenmelidir.Böylece mevcut cerceve nasıl çaışıyorsa sonradan koyduğunuz perdeninde ona uygun çalışması sağlanmalıdır.

perdeleri merkeze yaklaştırdıkça yapıya olumlu etkisi azalır.Perdeler merkezden ne kadar uzaklaşırsa yapıyı olumlu etkisi o derece artar.




Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR