TEMEL DİZAYNI

[ÇELİKKOLLU]

Temellerin amaci yapi yuklerinin topraga iletilmesidir.Hic bir yuk kaybolmaz. Muhendis olarakta amacimiz yapi icerisinde olusan kuvvetleri yapida fazla dolastirmadan biran önce topraga iletmek, yapiyi terketmedinu saglamaktır.En iyi kuvvet, yapiyi bir an önce terkeden kuvvettir, yani topraga ilettigimiz kuvvettir.Saplamalari neden sevmiyoruz, çunku saplamalar kuvveti surekli bir yerden bir yere aktario duruyor ve kuvvetin yapida dolasmasina neden oluyor, oysa saplama yerine kiris direkt bir kolona otursa, kuvvet direkt temel'e oradan da topraga iletilmekte. Bu yuzden bir tasiyici sistem olustururken, kuvvetin yapiyi cabucak terketmesine dikkat edin.

Temelleri derin temel ve yuzeysel temel olarak ikiye ayirabiliriz.3m, 5m kazı yapip radye olusturdugunuzda derin temel falan yaptiginizi sanmayin.Eger temeliniz kazikli temel ise derin temel, yoksa yuzeysel(sıg) temeldir. Derin temelden kasıt, yuklerin(kuvvetlerin topragin derinliklerine iletilmesidir.

Bir hatirlatmada zemin emniyet gerilmmesi ile zemin tasima gucü icin yapayim.Zemin emniyet gerilmesi ile zemin taşıma gücü farkli kavramlardir. Bir zeminden 1cm x1cmx1cm  ebatlarinda bir kup numune alin, laboratuvarda basinc uygulayin, numune dagildigindaki deger kg/cm2 olarak zeminin emniyet gerilmesidir, mutlak segerdir, degismez.Zemin tasima gucü ise, tekil temel, surekli temel, radye temel olmasina gore, yani şekil faktorunun olduugu, zeminin o temel tipinde belli oturmaya gore tasiyabilecegi gerilmedir.Ayni derinlikte tekil temel icin zemin tasima gucu farkli, radye icin tasima gucu farklidir.Bunu unumayin.

Gelelim temel turune nasil karar verebiliriz(radye mi, surekli mi, tekil mi). Oncelikle bu decir de tekil temel mi yapilirmiymis gibi ön yargilardan uzak olalim.Bu devirde de, daha sonraki devirlerde de tekil temel yapilir ve yapilacak, sizde gerektiginde yapmaktan  cekinmeyin.

Basitce, hastalikli olmayan bir zeminde(sivilasma, sisme, farkli oturma gibi) temel tipini nasil seceriz bakalim(ön tasarim)

Yapi yukü(G+Q)=1000 ton olsun.Taban alani 200 m2 olsun.

Zemin tasima gucunu hesapladinjz 20t/m2 cikti(radyeye gore(

Yapi zeminde 1000/200=5t/m2 lik gerilme olusturur.Tasima gucu ise 20 t/m2 idi. 20>>5 . Fark buyuk o halde burada radye yapmak gereksiz ve yazik.Surekliye donulebilir.

Yine bina yuku 1000ton, taban alani 200m2.Zemun tasima gucunu hesapladiniz 7t/m2 cikti(surekli temel). Yapinin okusturacagu gerilme 1000/200=5t/m2 idi.  5 ve 7 birbirine yakin.7t/m2 tasima gucune sahip bir zeminde bu yapiyi tasimak icin 1000/7=145 m2 civarinnda alan lazim.Sizin taban alani 200m2.Surekli temel yapacaksiniz aralarda toplam 50-55 m2 lik göz bosluklari kalacsk, adeta surekli temeller birbirinin icine girecek burada da radyeye donmek lazim.

Yine 1000tonuk bir yapi dusunelim.zemin tasima gucu 25t/m2 olsun.Maksimum kolon yuku de 50 tonn olsun.Binanin topraktaki gerilmesi 1000/200=5t/m2  ..5 vec25  fark oldukca buyuk.. burada radye ve surekliden kacilabilir.Max kolon yuku 50 ton dedik.Bu 50 ton, 50/25=2m2 lik bir zeminle karsilanabilir.Yani 1.50x1.50 lik bir tekil temel isinizi gorur.

Baditce yol bu.Tabi isin icine momentlerde girecek, bu yptigimiz sadece bir ön tasarim.

Son bir ornek vereyim.Zemin tasima gucunu hesapladiniz 5 t/m2...sizin yapidan100/200=5 t/m2 gerilme olusacak.Bu temeli kurtarmak icin ugrasmayin, bu zemin b
Bu yapiyi tasimaz, iyilestirme geekir.5=5...


Temellerde parsel musade ettigi surece mutlaka her yonden en az 1m. Konsol yapin.Eger ust katlarda konsolunuz varsa, konsol temelde en az yukaridaki konsol kadar olsun.Yukarida ust yapida 2m lik konsol cikilmisa temelde de 2m konsol cikin.Temellerde konsolu ihmal etmeyin. Temellerdeki konsol hem gerilmeyi düşürür hemde acikliktaki moment degerlerini azaltarak kesitlerin daha küçuk cikmasini saglar.

[sacikyunus]

Hocam zemin taşıma gücünü nasil hesaplariz

[mdilek063]

Hocam zemin taşıma gücünü nasil hesaplariz

Yunus bey Terzaghi Taşıma Gücü formülleri ile hesap yapabilirsiniz. Yani geoteknikle alakalı.

[sacikyunus]

bir örnek yapabilirmisiniz

[mdilek063]

bir örnek yapabilirmisiniz

İşim gereği geoteknik kaynaklarımı yanıma almadım. Bayram Ali uzuner hocanın zemin mekaniği ve temel mühendisliği kitaplarından yararlanabilirsiniz