Keyifli Forumlar

Yanıtları bulun, sorular sorun ve dünyanın dört bir yanındaki
topluluğumuzla bağlantı kurun.

Medeniyet Mühendisleri › Forumlar › Metraj, Keşif, Hakediş › 5 Adımda Yapım İşlerinde Fiyat Farkı Hesabı

  • 5 Adımda Yapım İşlerinde Fiyat Farkı Hesabı

    Gönderen MM Yayın Ekibi açık 13 Kasım 2026, 11:48

    Hakediş masasında herkesin bir anda sessizleştiği bir satır vardır. Biri hesap makinesine uzanır, biri TÜİK tablolarını açar, kontrol mühendisi gözlüğünü takar: fiyat farkına gelinmiştir. Oysa formül tek satırdır. İşin zor kısmı, doğru rakamı doğru kutuya koymaktır. Aşağıda yapım işlerinde fiyat farkı hesabını beş adıma böldük ve bir hakedişi baştan sona hesapladık. Örnekteki katsayılar, endeks değerleri ve tutarlar tamamen örnektir, gerçek TÜİK verisi değildir.

    Fiyat farkı rejiminin geçmişini ve geçici maddelerle yapılan olağanüstü düzenlemeleri

    yazısında ayrıntılı incelemiştik. Bu yazı yalnızca hesabın kendisine odaklanıyor.

    1. Önce sözleşmeye bakın

    Fiyat farkı ancak idari şartname ve sözleşmede bu esaslara göre hesaplanacağı yazıyorsa ödenir. Bu hüküm imzadan sonra değiştirilemez. 2022 değişikliğinden bu yana süresi 365 takvim gününü aşan yapım işlerinde fiyat farkı öngörmek zorunlu. Daha kısa işlerde karar idareye ait. Esaslardaki son değişiklik 10132 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla yapıldı ve 1 Eylül 2025’te yürürlüğe girdi. İlanı bu tarihten önce yapılan ihalelerde ilan tarihindeki hükümler uygulanmaya devam ediyor. Bu yüzden hesaba başlamadan önce işin ilan tarihini not edin.

    2. Formülü ve harflerini tanıyın

    Temel formül şu: F = An × B × (Pn − 1)

    • F: fiyat farkı tutarı (TL)
    • An: uygulama ayında yapılan işin sözleşme fiyatlarıyla tutarı. Birim fiyatlı işte, ihzarat da dahil olmak üzere miktarlar ile birim fiyatların çarpımı alınır. Anahtar teslim işte ise ilerleme yüzdesi sözleşme bedeliyle çarpılır. İki sözleşme türünün farkını

      başlığında anlatmıştık.

    • B: 0,90 sabit katsayısı. Tutarın onda biri hesaba girmez. Kaynaklar bunu, yüklenici kârının hesabın dışında tutulması olarak açıklıyor.
    • Pn: fiyat farkı katsayısı.

    Pn’yi bulmak için sekiz ağırlık katsayısının her biri kendi endeks oranıyla (güncel endeks / temel endeks) çarpılır ve sonuçlar toplanır:

    Pn = a(İn/İo) + b1(Çn/Ço) + b2(Dn/Do) + b3(AYn/AYo) + b4(Yn/Yo) + b5(Kn/Ko) + b6(Gn/Go) + c(Mn/Mo)

    Katsayıların karşılıkları: a işçilik, b1 metalik olmayan mineral ürünler, b2 demir ve çelik ürünleri, b3 akaryakıt, b4 diğer katı ve sıvı yakıtlar, b5 ağaç ve mantar ürünleri, b6 diğer malzemeler, c makine ve ekipman amortismanı. Hakedişin kendisini merak edenler için

    iyi bir başlangıç.

    3. Katsayıları ve endeksleri yerine koyun

    Katsayıları idare belirler. Toplamları 1,00 olur, ihale dokümanında yer alırlar ve sözleşme süresince hiçbir gerekçeyle değişmezler. Katsayı tartışmasının yeri ihaleden önceki dönemdir. Hakediş masasında bu tartışma açılmaz.

    Endeksler iki farklı aydan alınır. Temel endeks ihale tarihinin içinde bulunduğu aya, güncel endeks ise uygulama ayına aittir. Uygulama ayı, işin fiilen yapıldığı ay değildir. İş programına göre yapılması gereken aydır. İşçilik oranında TÜİK’in tüketici fiyat endeksinin genel sütunu kullanılır. Malzeme ve makine oranlarının çoğu ise TÜİK’in yurt içi üretici fiyat endeksi tablolarından gelir.

    4. Örnek hesap: Pn

    Birim fiyatlı bir bina işi düşünelim. İhale dokümanındaki katsayılar: a = 0,25; b1 = 0,30; b2 = 0,20; b3 = 0,10; b4 = 0; b5 = 0; b6 = 0,05; c = 0,10 (toplam 1,00). Temel ve güncel endeksler, oranlar ve katkılar şöyle:

    • İşçilik (a): 100,00 → 112,00 · oran 1,120 · katkı 0,280
    • Metalik olmayan mineral (b1): 200,0 → 216,0 · oran 1,080 · katkı 0,324
    • Demir-çelik (b2): 300,0 → 309,0 · oran 1,030 · katkı 0,206
    • Akaryakıt (b3): 50,00 → 55,00 · oran 1,100 · katkı 0,110
    • Diğer malzemeler (b6): 400,0 → 424,0 · oran 1,060 · katkı 0,053
    • Makine (c): 250,0 → 262,5 · oran 1,050 · katkı 0,105

    Pn = 0,280 + 0,324 + 0,206 + 0,110 + 0,053 + 0,105 = 1,078

    Pratik bir sağlama yöntemi: Katsayılar pozitif ve toplamları 1 olduğundan Pn, en küçük oran ile en büyük oran arasında kalmak zorundadır. Bu örnekte 1,030 ile 1,120 arası. Sonuç bu aralığın dışına çıkıyorsa bir rakam yanlış kutuya girmiştir.

    5. Örnek hesap: An, avans ve F

    Uygulama ayında sözleşme fiyatlarıyla 4.000.000 TL’lik iş yapılmış olsun ve bu hakedişte 400.000 TL avans mahsup edilsin. Esaslara göre mahsup edilen avans, fiyat farkı hesaplanmadan önce An’dan düşülür:

    An = 4.000.000 − 400.000 = 3.600.000 TL
    F = 3.600.000 × 0,90 × (1,078 − 1) = 252.720 TL

    Bu tutar hakedişe fiyat farkı olarak eklenir. Sözleşme bedelini değiştirmez.

    Endeksler her zaman yukarı gitmez. Başka bir ay demir-çelik oranı 0,97’ye, mineral ürünler oranı 0,99’a düşmüş, diğer oranlar 1,00’da kalmış olsun. Bu durumda Pn = 0,25 + 0,297 + 0,194 + 0,10 + 0,05 + 0,10 = 0,991 olur. Pn 1’in altına inince fiyat farkı yükleniciden kesilir. Üstelik bu durumda avans An’dan düşülmez. 2.000.000 TL’lik imalat ve 200.000 TL avans mahsubu olan bir ayda:

    F = 2.000.000 × 0,90 × (0,991 − 1) = −16.200 TL (kesinti)

    Hesap tablonuzda avans satırını “Pn 1’den büyük mü?” sorusuna bağlamazsanız, bu kesinti sessizce 14.580 TL’ye iner. Kontrol mühendisi de büyük olasılıkla tam bu hücreye bakar.

    Bir ayrıntı daha var. Yükleniciden kaynaklanan nedenlerle iş programının gerisinde kalan imalatlarda, programdaki ayın endeksi ile işin fiilen yapıldığı ayın endeksinden düşük olanı esas alınır. Yani geciken imalat, enflasyonun yükselttiği endeksten yararlanamaz. Endeksler yayımlanmadan düzenlenen bir hakedişe ise fiyat farkı girmez. Bu durumda fiyat farkı, endeksler açıklandıktan sonra ayrıca hesaplanır.

    Kendi işinizde katsayıları, ilan tarihine göre geçerli hükümleri ve geçici maddelerden doğabilecek özel durumları sözleşme dokümanınız ve idarenizle teyit edin. İhaleye hazırlanırken güncel birim fiyatlara

    sayfamızdan da bakabilirsiniz.

    Kaynaklar

    MM Yayın Ekibi yanıtladı 3 gün, 15 saat önce 1 Üye · 0 Yanıtlar
  • 0 Yanıtlar

    Üzgünüz, yanıt bulunamadı.

    Yanıtlamak için giriş yapın.