Ahmet bey merhaba. Prefabrik sektöründe bir firmada inşaat mühendisi olarak çalışıyorum. Kolonlarımızda kullandığımız ana donatılar B500C imiş. Fakat gözden kaçması sonucu biz B420C kullanarak döktük bu kolonları. Hatayı yeni farkettim ve kaç gündür uykularımı kaçıran bir konu oldu. Bu durum statik açıdan ne gibi sıkıntılara yol açabilir? Cevaplarınızı merakla bekliyorum.

Merhaba,

Betonarme donatisi olarak hicbir sarta tabi olmadan sadece B420C ve B500C kullanabilmekte. Bu iki cins donatinin cekme/akma dayanim oranlari, kopma uzamasi gibi degerleri birebir ayni. Anca esas fark akma dayanimi degerlerinde. B429C donatisinin akma dayanimi 4200 kg/cm2 iken, B500C donatisinin akma dayanimi 5000 kg/cm2.  Yani B420C donatisinin  dayanimi, B500C donatisinin dayaniminin ancak %85’i kadardır. Dolayisiyle dizaynda bu degerlere gore yapiliyor/yapiyorsunuz. B500C donatisi yerine B420C donatisi kullanilirsa, ilgili elemanin normal kuvvet ve moment kapasitesi de yaklasık %85 azalacaktir diyebiliriz. B500C donatisi kullandiginizda 100tm moment kapasitesine sahip bir kolon ayni sartlarda B429C donatisi ile imal edilirse bu sefer moment kapasitesi 85-90 tm ye dusecektir. B500C ye gire yetetli olan bir kolon, B420C kullanildiginda  yetersiz hale gelebilir. Dolayisiyle B500C donatisina gire imal edilmis bir elemanda, B420C kullanamazssiniz. B420C ye gore imal ettiginiz kolonlarin kapasitesini tekrar hesaplamaniz gerekir(4200kg/cm2 ye gore). Baska bir iste tesirlere gore yukseklikler, ebatlar vb uygunsa ancak bu sekilde B420C li  elemanlari orada kullanabilirsiniz… yoksa yanlislikla B500C yerine, B420C kullanilmis prefabrikler yetersiz kalir, istemediginiz sonuclarla karsi karsiya kalirsiniz…

Ahmet bey gelen demirlerin test sertifikalarını inceledim. B420C donatıların akma dayanımı test sertifikasında 492N/mm2 yani B500C nin akma mukavemetine çok yakın. çekme mukavemeti de 620N/mm2. Bu değerlerin B500C’ye yakın olması içime su serpti biraz. Sizin düşünceleriniz nelerdir?

Icinize su serpmesin. B500 nin sonuclarina da bakarsaniz 550, 600 gorursunuz. Ayrica o gordugunuz 492 sadece o parca icin gecerli. Siz elinizdekilerden uc, dort tane numune alin ve laboratuvara gonderin 459 de gorursunuz, 479 de gorursunuz, 490 da gorurrsunuz. HesPlarda kulkandiiginiz birtakim guvenlik katssyilari bunlari karsilayabilir demek bir risktir. Dolayisiyle B420C kullandiginiz kolonlarin kapasitesini buna gore hesaplayip, ileride o kapasite gerekli oldugunda bunlari kullanabilirsiniz. Yada is cok buyuk degildir, urettiginiz bu kolonlarin kapasitesini B420C ye gore tekrar hesaplayip elinizdeki isin tesirleriyle kiyaslarsiniz, kapasite yeterliyse kullanirsiniz/kullanabilirsiniz. Ancak laboratuvarda 490 cikti, 500 cikti gibi degerler risktir.

Evet B500C nin değerleri dediğiniz gibi 570 civarı çıkıyor; fakat biz tasarımı yaparken B500C’nin tasarım dayanımını 500/1,15=434N/mm2 alıp buna göre hesap yapmıyor muyuz. Bizim elimizdeki B420C donatıların hepsinin akma dayanımı bu değerin(434N/mm2) üzerinde kalıyor. Bu durumda statik açıdan çok sıkıntılı bir surum görünmüyor haksız mıyım?

Haksizsiniz.

Yonetmelikteki bir takim guvenlik katsayilari, uretimdeki birtakim guvenlik katsayilari, biz yanlislikla daha dusük dayanimli malzeme kullanirsak bizi kurtarsin diye verilmemistir. Uretimdeki katsayilar ve minimum degerler, hesaplardaki guvenlik katsayilari, imalat adamasinndaki aksakliklar, malzemenin her noktadaki farkliliklari(her noktayi laboratuvara gondetemezssiniz), iscilik hatalari, kür hatalari vb icin verilmis degerlerdir. Siz bu hakki daha düşuk bir malzeme yi secerek, kullanamazssiniz…  Size vetilen hak yapi’nin zor gunleri ve ongoremediginiz aksakliklsr icindir. işin basinda sermayenizi tuketip guvenlik katsayinizi 1’e indiremezssiniz, bu dogru olmaz.