Bina Hasar Tespiti Yönetmeliği’nde 2026 Değişiklikleri
Kırk yıllık bir apartmanın yöneticisi, depremden birkaç gün sonra muhtarlığın panosuna asılan listede binasının karşısında “4” yazdığını görüyor. Komşulardan biri “dört iyi, demek hafif hasar” diye rahatlıyor; bir başkası o akşam itiraz dilekçesi yazmaya oturuyor. 22 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik’e göre ikisinin de bilmesi gereken şey aynı: 4 kodu orta hasarlı bina demek ve bu sonuca itiraz için ilan gününden başlayan otuz günlük bir süre var. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) bu yönetmeliği, Resmî Gazete’nin 12 Kasım 2026 tarihli ve 33428 sayılı nüshasında, daha yürürlüğe girmeden ikinci kez değiştirildi. Aşağıda değişikliği ve 22 Aralık’tan itibaren hasar tespit sahasında geçerli olacak temel kuralları özetledik.
1. Üç Resmî Gazete’lik bir takvim
- 22 Haziran 2025, sayı 32934: Yönetmelik yayımlandı. İlk metne göre yayımından altı ay sonra yürürlüğe girecekti.
- 17 Aralık 2025, sayı 33110: Yürürlük tarihi 22 Aralık 2026 olarak yeniden belirlendi; 15. ve 24. maddelerdeki “kesin” ibareleri “ilk” olarak düzeltildi.
- 12 Kasım 2026, sayı 33428: Boşaltma ve eşya tahliyesindeki gözetim görevi değişti, EK-1 ve EK-2 yenilendi. Bu değişiklik de 22 Aralık 2026’da yürürlüğe giriyor.
Kısacası yönetmelik sahaya ilk kez, iki değişikliği işlenmiş hâliyle çıkacak.
2. 12 Kasım değişikliği ne getirdi?
Değişiklik yönetmeliği üç esas maddeden ibaret:
- 15. madde, 2. fıkra: Acil yıktırılacak (AYB), ağır hasarlı ve orta hasarlı binaların boşaltılması, eski metindeki “tahliye, yerleştirme ve planlama grubu gözetiminde” yerine artık “güvenlik ve trafik grubu gözetiminde eşya sahiplerince” yapılacak.
- 21. madde, 1. fıkra: AYB ve ağır hasarlı binalarda eşya tahliyesi için aynı ibare değişikliği yapıldı. EK-13/A’daki rapor ve EK-13/B’deki taahhütname usulü yerinde duruyor.
- EK-1 ve EK-2: Deprem (EK-1) ve sel/taşkın (EK-2) sonrasında hasar derecelendirmesinde kullanılan yöntem ekleri yenileriyle değiştirildi.
Hüküm bu kadar; gerisi bizim okumamız: eşyayı binadan çıkaranın kim olduğu artık metinde açıkça “eşya sahipleri” olarak yazıyor, gözetim de tahliye-yerleştirme işinden ayrılıp güvenlik ve trafik grubuna veriliyor. Yeni ekler Resmî Gazete’de ayrı bir PDF olarak yayımlandı. Hasar tespit ekiplerinde görev alacak meslektaşların, elindeki eski formları değil bu ekleri esas alması gerekiyor.
3. 22 Aralık’tan itibaren sahada geçerli temel kurallar
Ekip. Hasar tespit ekibi en az iki teknik personelden oluşur ve bunlardan en az biri inşaat mühendisidir. Ekipler inşaat mühendisi, mimar ve inşaat teknikerlerinden kurulur; başka meslek gruplarının düzenlediği raporlara göre işlem yapılmaz. Ekiplerin yılda en az bir kez eğitim alması da yönetmelikte yazılı.
Dereceler. Binalar on sınıfta değerlendirilir: hasarsız (0), az hasarlı (2), orta hasarlı (4), ağır hasarlı (6), acil yıktırılacak (AYB), yıkık (8), değerlendirme dışı (DD), girilemeyen (GB), tespit edilemedi (TE) ve kapsam dışı (KD). Derece yalnızca son afetin yol açtığı hasara göre verilir; yıpranma, projelendirme ve imalat hataları ya da zemin oturması hesaba katılmaz. Orta hasarlı bina, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi alınarak güçlendirilmeden kullanılamaz. Bu belgenin ne olduğunu
anlatmıştık. TE sınıfı ise tespitten önce sıva ya da boyayla hasarı kapatılan binalar için var. Depremden sonra çatlağa alçı çekmek binayı onarmıyor, yalnızca “tespit edilemedi” damgasını garantiliyor.
Süreler.
- Afet etkisi belirleme: afetten itibaren 15 gün (bir defaya mahsus uzatılabilir).
- İlk hasar tespit: il ekip kapasitesi yeterliyse 15 gün, değilse 90 gün.
- İtiraz: ilan gününden itibaren AYB için 3 gün, diğer binalar için 30 gün. Süre dışındaki talepler işleme konmaz.
- İtiraz hasar tespit: 45 gün. İtiraz tespitini yapan ekip, ilk tespiti yapan ekiple aynı personelden oluşamaz.
- Yıkım: itiraz süreci ve boşaltma tamamlandıktan sonra AYB’ler 10 gün, ağır hasarlı binalar 1 yıl içinde.
- Hiç tespit yapılmamış bina: ilk hasar tespit ilanından itibaren 30 gün içinde başvurulmazsa sonradan tespit yapılmıyor.
İtiraz hasar tespitinden sonra orta ve ağır hasarlı binaların durumu tapu kaydının beyanlar hanesine de işleniyor.
4. Hasar tespit raporunun söylemediği şey
Yönetmelik bir konuda iki kez aynı uyarıyı yapıyor: hasar tespiti, binanın gelecekteki bir afetteki davranışını, performansını ya da riskini ortaya koyan bir çalışma değil, gözleme dayalı bir hasar kaydıdır. Yani panodaki “0” bir dayanıklılık sertifikası sayılmaz. Bir binanın güçlendirilmesi ya da yeniden yapılması kararının teknik ve ekonomik boyutlarını
yazısında ayrıca tartışmıştık. Bir de kapsam meselesi var: köprü, baraj, tünel, istinat duvarı, sera, bahçe duvarı, konteyner yapılar ve tescilli taşınmaz kültür varlıkları bu yönetmeliğin dışında kalıyor.
Baştaki apartmana dönersek: 4 kodunu gören yöneticinin ilk işi otuz günlük takvimi not etmek, ikincisi boşaltma tebligatına göre hareket etmek olmalı. Somut bir dosyada süreleri ve uygulamayı il afet ve acil durum müdürlüğünüz ya da ilgili uzmanla teyit etmenizi öneririz.
Kaynaklar
Üzgünüz, yanıt bulunamadı.
Yanıtlamak için giriş yapın.