Merhaba Saygideger Medeniyet Mühendisleri,

Depremden dogan cezai sorumluluk konusuna iliskin akademik bir calisma hazirlamaktayim.Örnek olarak sectigim, Türkiye’de gerceklesen bir olayda, bilirkisi heyeti statik proje hesaplamalarini yapan mühendis sanik hakkinda asagidaki saptamalarda bulunmustur;

“Temel seviyesinde sadece 2 adet düsey tasiyici eleman kolon boyutundadir. 24 adet dusey tasiyici eleman ise perde boyutundadir”
“Bu duruma ragmen yapi tipi katsayisi (k) “1” veya “1,33” yerine hatali olarak “0,80” secilmistir.”
“Bunun disinda su hususlar statik hesap raporunda yer almamaktadir: Kolonlar icin etriye hesabi, Kolon-kiris birlesim bölgesi kesme hesabi, betonarme kolonlarda uclarda meydana gelecek yer degisikliklerinin kat yuksekliginin %0,25’ini gecip gecmediginin kontrolü”

Buraya kadar olan tespitlerden benim anlayabildigim, proje müellifinin bazi hususlari deprem mevzuatina aykiri olarak hatali hesapladigi ya da hic hesaplamadigi. Ancak bu hatalarin binanin yikilmasinda etkili olup olmadigini anlayamiyorum. Sizler icin bilirkisi raporundaki ilgili tespitleri özetliyorum;

“Gerceklesen depremin yer ivmesinin yatay bilesenleri zaman tanim alaninda dogrusal olmayan analizlerde giris ivmesi olarak kullanilan hesaplarda,
– Proje beton basinc dayanimi (20 MPa) kullanildiginda, X dogrultusunda %9,8; Y dogrultusunda %8 düzeyinde taban kesme kuvveti istemi olusmaktadir”
– Gerceklesen beton basinc dayanimi (10,9 MPa) kullanildiginda, X dogrultusunda %9,7; Y dogrultusunda %7,5 düzeyinde taban kesme kuvveti istemi olusmaktadir. Yatay yük orani %6,7’ye eristiginde, zemin katta p21 ve p34 perdeleri eksenel yük etkisi altinda gevrek kirilmaktadir.”

“Orijinal tasarimi %8 düzeyinde esdeger deprem yükü kullanilarak yapilan Apartman, yasadigimiz depremde %9,8 düzeyinde gerceklesen taban kuvveti kesme istemini karsilayamamaktadir”

“%10 veya %13,3 yatay yük kullanilmasi ve beton basinc dayaniminin 20MPa olarak gerceklesmesi durumunda binada cökme meydana gelmeyecegi kanaati olusmustur”

“%6,7’lik yatay yük orani tasarimda kullanilan %8 degerinden kücüktür. Dolayisiyla, Apartmanin göcme nedeninin beton basinc dayaniminin (10,9 MPa) proje dayanimindan (20 MPa) kucuk gerceklesmesi oldugu kanaatine ulasilmistir.”

Anlayamadigim husus ise özellikle şu;

1. Eger mühendis sanik olmasi gerektigi gibi k=1 veya 1,33 degerini secseydi, bu durum neyi degistirecekti?
2. Eger muteahhit projeye uygun nitelikteki betonu kullansaydi ve beton basinc dayanimi 20 MPa olarak gerceklesseydi, bu bina yine de yikilacak miydi?

Kafami burada karistiran mesele ise, alintiladigim son iki cümlenin toplamda ne anlama geldigini anlayamamam.Bir tarafta k=1 degeri secilseydi ve beton kalitesine dikkat edilseydi bina yikilmazdi deniyor, bir sonraki cumlede ise yikima sebebiyet veren %6,7’lik yükün zaten %8’den kucuk oldugu soyleniyor.

Bu iki sorunun illiyet bagi acisindan cok onemli oldugunu dusunuyorum. Degerli vaktinizi ayirip aciklama yapilmasi durumunda, calismamda seve seve akademik etige uygun olarak atif yapacagimi taahhut ederim.

Saygilarimi sunarim.

Bu konuda  fikir uretilebilmesi icin,  ilgili muellifin yonetmelige uygun tasarim yapip yapmadiginin tespiti icin,  yapinin  hangi tarihte yapildigi, hangi yonetmelige tabi oldugu,  zemin etudu, zemin sorunlari,  statik hesap ciktilari, ilgili beton numunesinin nereden alindigi,  enkaz kalintilarindan mi alindigi gibi bilgilere  ihtiyac var. Bu bilgilere  gore  ancak  yorum yapabiliriz. Birde zaman tanim alaninda  yapilan hesapta  kac adet deprem kullanilmis, yoksa sadece  tek bir deprem mi kullanilmis, bu deprem  uygun deprem mi,bunlari da  bilmemiz gerekir.  Buradaki bilgilerle fikir beyan etmek dogru olmaz. Dosyanin tamamini  incelemeye acmaniz gerekir.