Cephe İskelesi Güvenliği Hakkında Yanlış Bilinenler
– Şefim, iskele bitti. Çocuklar çıkabilir mi?
– Kemerleri var mı?
– Var.
– Tamam, çıksınlar.
Şantiyede bu konuşma yarım dakika sürer ve kulağa gayet sorumlu gelir. Oysa içinde en az üç eksik var: iskeleyi kimin kontrol ettiği, korkulukların tam olup olmadığı ve kemerin neden ilk soru olduğu. Cephe iskelesi şantiyenin en “geçici” ama en kalabalık yapısıdır; aylarca üzerinde yüründüğü, malzeme taşındığı, branda gerildiği bir yapı. Akbaş ve Heperkan’ın İSG Akademik dergisindeki çalışmasında aktarılan İSİG verilerine göre Haziran 2017’de yüksekten düşerek hayatını kaybeden 56 işçinin 49’u cephe iskelesinden düşmüştü.
Aşağıda sahada sık duyulan yedi yanlışı, Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin (RG 05.10.2013, sayı 28786) hükümleriyle yan yana koyduk. Cephe iskeleleri ve korkuluk sistemlerine ilişkin ayrıntılı şartlar yönetmeliğin Ek-5’inde yer alıyor; iskelelerle ilgili eski maddeler 31.12.2018 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmış durumda.
1. “Kemer takan işçiye korkuluk gerekmez”
Yönetmeliğin Ek-4’ü sıralamayı açıkça koyar: yüksekte çalışmada güvenlik öncelikle korkuluk, platform, güvenlik ağı gibi toplu koruma tedbirleriyle sağlanır. Tam vücut kemeri, toplu korumanın riski tamamen kaldıramadığı, uygulanamadığı ya da geçici olarak kaldırılması gerektiği durumlar içindir. Mantığı basit: korkuluk dalgın olanı da, kancayı takmayı unutanı da korur; kemer ise ancak doğru noktaya doğru takıldığında işe yarar. Akbaş ve Heperkan da kontrol hiyerarşisinde kişisel koruyucu donanımı en az tercih edilen çözümler arasında sayar.
2. “Bel hizasında bir boru korkuluk sayılır”
Ek-5’e göre platform kenarındaki yan koruma üç parçadan oluşur:
- ana korkuluk: üst yüzü platformdan en az 1 m yukarıda,
- ara korkuluk ya da çerçeve, ızgara gibi bir ara koruma: ana korkuluk ile topuk levhası arasında,
- topuk levhası: platforma bitişik, üst yüzü en az 15 cm yukarıda.
Bileşenler arasındaki açıklıklardan 47 cm çaplı bir küre geçmemelidir. Topuk levhası süs değildir; ayağın platformdan kaymasını ve iskeleden yuvarlanan bir mala ya da tuğlanın aşağıdan geçen birine isabet etmesini önler.
3. “İskeleyi kuran ekip kontrol etti, iş bitti”
İlk kontrol yalnızca başlangıçtır. Ek-5’e göre iskele, işverenin görevlendirdiği ehil bir kişi tarafından aşağıdaki durumlarda kontrol edilir ve yalnızca kontrol raporunda güvenli bulunan iskelede çalışılır:
- kullanılmaya başlanmadan önce,
- haftada en az bir kez,
- üzerinde değişiklik yapıldığında,
- bir süre kullanılmadığında,
- deprem sarsıntısı, kuvvetli rüzgâr ya da denge ve sağlamlığını etkileyebilecek başka bir durumdan sonra.
Bayram tatilinden dönen ekip için iskele “dünden kalma” değildir; yönetmeliğin diliyle “belli bir süre kullanılmamış” iskeledir.
4. “Branda sadece toz tutar, iskelenin dengesiyle ilgisi yok”
File ya da branda rüzgârın çarptığı yüzeyi büyütür; iskele bir anda yelkenliye dönüşmeye niyetlenir. Yönetmelik bu yüzden iskele örtüyle kaplandığında yapıya bağlayan ankrajların sayısının, rüzgâr yükü dikkate alınarak üretici talimatına göre artırılmasını ister. Ankrajla ilgili bir sayı da her durumda sabittir: en alt ankraj, taban plakasından en fazla 4 m yukarıda olmalıdır.
5. “Eldeki parçalarla da iskele kurulur”
Ek-5, TS EN 12810-1 standardına uygunluk belgesi olan ön yapımlı cephe iskelesi kullanılmasını, belgenin üretici onaylı suretinin ve talimat el kitabının şantiyede bulundurulmasını ister. TS EN 12810 ve TS EN 12811’e uymayan ya da amacı dışında kullanılan hiçbir bileşen iskeleye takılmaz. Ayaklar da bu kuralın içinde: taban plakası en az 150 cm² olmalı, ayarlı plakalar en az 20 cm ayar kapasitesine sahip olmalı, yumuşak zeminde yükü dağıtan altlık kullanılmalı. Kırık tuğla ya da rastgele takoz destek sayılmaz. Ahşap iskele kullanılacaksa TS 13662’ye uygun olmalı ve 13,5 m’yi aşan yüksekliklerde hiç kullanılmamalıdır.
İskelenin kaldırabileceği yük de tahmine bırakılmaz: iskele yük sınıfına uygun kullanılır ve taşıyabileceği azami ağırlığı gösteren levha görünür bir yere asılır.
6. “İskele duvardan biraz açık olsun, rahat çalışılır”
Rahatlık, iskele ile duvar arasındaki boşlukta biter. Yönetmelik iskelenin yapıya mümkün olduğunca yakın kurulmasını, bu mümkün değilse çalışanların aradan düşmesini önleyecek tedbir alınmasını ister. Platform birimleri arasında ve platformla düşey elemanlar arasında da boşluk bırakılmaz. Köşeleri dönmeyen iskelelerde geçiş, en az 60 cm genişliğinde ve yan korumalı geçitlerle sağlanır; bu geçitler malzeme deposu olarak kullanılmaz.
7. “Metal iskelenin topraklamayla işi yok”
Çelik ve alüminyum alaşımlı cephe iskelelerinin uygun ve yeterli şekilde topraklanması da Ek-5’in maddeleri arasında; birbirinden bağımsız iskele sistemleri ayrı ayrı topraklanır. Topraklamanın neden yalnızca elektrikçinin konusu olmadığını
ayrıntılı anlatmıştık.
Girişteki konuşmaya dönersek, şefin ilk sorusu kemer değil, “Bu haftanın kontrol raporu nerede?” olmalıydı. Rapor dosyada, korkuluklar tam ve yük levhası yerindeyse kemer zaten kendi işini yapar: toplu korumanın yetmediği yerde devreye giren ikinci katman olarak. Yönetmelik asgari şartları belirler; iskele sisteminin üretici talimatları ve şantiyenin risk değerlendirmesi de ayrıca uyulması gereken belgelerdir. Kendi şantiyenize özgü durumları İSG uzmanınız ve sağlık ve güvenlik koordinatörünüzle teyit edin.
Kaynaklar
- 0 Yanıtlar
Üzgünüz, yanıt bulunamadı.
Yanıtlamak için giriş yapın.