Hocam merhabalar. TBDY Madde 4.3.4.3’de tek doğrultulu dişli döşemelerin süneklik düzeyini sınırlı olarak belirlemiş. Fakat yönetmelikte çift doğrultulu yada iki doğrultulu dişli döşeme diye bir kavram geçmiyor. Tek doğrultulu dişli döşemelerin sünek bir davranış sergilemeyeceğini kabul eden yönetmeliğimiz neden iki doğrultulu dişli döşeme hakkında bir sınırlama getirmemiş ? Ben kaset döşemelerinde sünek davranış göstermeyeceklerini düşünüyorum. Acaba ben mi yanılıyorum ? Bu döşeme tipinin yüksek süneklik düzeyinde çözümü ne kadar doğrudur ?

Merhaba,

Oncelikle bir tespitte  bulunalim, sonra sorunuzu  cevaplayalim.

Tespitimiz şu:

Yonetmelikler  her zaman tam dogrulari yazmaz, yonetmelikleri de  insanlar hazirlar, mantik hatalari olur/olabilir, yonetmelikleri sorgulama, elestirme hakkimiz mevcuttur ve elestiririz, sorgulariz,  yasa  karsisinda  sorumlu  olmamak icin kabul edelim, etmeyelim yonetmeliklere  uyariz.

Sorunuza ve yorumunuza gelince,

TBDY2018 Madde 4.3.4.3 te  sadece cercevelerden olusmus dolgulu veya dolgusuz tek dogrultulu  disli dosemeli sistemlerden  bahsediyor ve bunlarin sınırlı sünek  olarak kabul edilmesi gerektigi soyleniyor. Simdi bu maddedeki yonetmeligin mantigini  yazayim:  Biliyorsunuz tek dogrultulu  disli dosemelerde disleri okusturan tali kirisler  tek yondedir. Yuk aktarimlarida sadece bu kirislerin mesnetlendigi esas kirislere yapilir, yani dislerin bastigi  kirislerde  yukler maxsimum  iken, diger kirislerde  adeta  yuk yoktur. Dolayisiyla deprem yonune  gore  dislerin bastigi kirislerde tesirler  ve ozellikle  oteleme degerleri(goreli oteleme degerleri de  dahil) cok yuksek cikar. Zaten depremde zarar goren disli dosemeli sistemleri incelefiginizde  yapinin dislerin paralel oldugu yone  dogru buyuk deplasmaana  maruz kaldigi ve deplasman neticesi kolonlarin geti gelemedigi icin yikimlarin oldugunu  gorebiliriz. Disli dosemeli sistemlerde yikilan binalarda  dosemelerin tam ust uste olmadigini saga yada sola, öne yada arkaya kademeli çoktugunu tespit ederiz. Yani tek yonlu  disli dosemelerde  dislere  paralel yonde  bir rijitlik eksikliginden soz edebiliriz, depremler yikilan disli dosemeli sistemlerde zaten boyle oldugunu  teyit ediyor. Suneklikte  biliyorsunuz  sekil degistirme kapasitesiyle ilgili  bir kavram, dolayisiyla disli  dosemeli sistemler buyuk deplasman yarattigindan sistem yetersiz kalabiliyor. Yonetmelikte bu  tek yönlü yuk aktarimini baz alarak boyle bir karar vermis. Eger disli dosemelerde, disler  her iki  yonde  olsaydi,  yuk aktarimi  dosemenin etrafindaki  4  kirise de  adeta plak dosemedeki yuk dagilimi gibi yapilacati ve  tek yonlu  yuk dagilimindan bahsedemeyecektik.  Plak doseme  nasil yukleri dagitiyorsa, cift yonlu disli dosemelerde  o sekilde  dagitir. Yonetmelik bahsettigim bu durumu dusunmus ve tek yonlu ibaresi koymus. Oysa burada  yonetmeligin gozden kacirfigi onemli bir hususta  disli dosemeli sistemlerde  cerceve kirislerinin yuksekliklerinin  az olmasi ve  cerceve rijitliginin cok az olmasi. Bu yuzden adeta kolonlar  ustu mafsalli  kolon  gibi  calismakta  ve buyuk kolon deplasmanlari  bu yuzden ortaya cikmakta. Yonetmelik  bu yatik kirisleri de    dusunup  belirtmeliydi.  Kaset dosemeli sistemlerde ise  biraz durum farkli. Burada  tali kirisler  iki  yonde ve  doseme  yuk dagilimlarida aynen  plak dosemeler  gibi  her iki  yonde olmakta. Yuklerin belli kirislere  aktarilnasi soz konusu  degil. Kaset sistemlerde    biliyorsunuz  cerceve kirisleride  yatik degil, cogu zaman  yukseklikleri  cok fazla ve yeterli rijitlikte. Bu baglamda  kaset dosemeli sistemleri yuksek sunek cozebiliriz, ve tuksek sunek calisma saglayabiliriz. Zaten mevzuatimizda  kaset  doseme  diye  bir tanim yok, buyuk dosemelerde  belli aralikla  saplama kirisler atiyorsunuz ve  adina kaset diyiryz.  Dolayisiyla  kaset  ile  asmolen dolgu sistemleri  birbirinden ayri tutmakta fayda var. Sonuc olarak yonetmelikte  tek yonlu disli dosemeler ve cift yonlu  disli dosemeler yatik cerceve  kirisleri sebebiylle  ayni statuye konulmali  ve yuksek subek yapilmasi engellenmeliydi. Sadece tek yonlu diye ibare gecmesi konunyn carpitilmasina ve yanlis anlasilmasina sebep vermektedir,  yonetmelik  guncelleme calismalarinda bu hususun dikkate alinacagi kanaatindeyim. Disli dosemeli sistemlerin ister tek yonlu ister cift yonlu  olsun(yonetmelikte tek yonlu ibaresude  gecse) cerceve  kirislerinin yatik olmasi  sebebiyle rijitlik eksikligi nedeniyle  yuksek sunek cozulmemesi  gerektigi kanaatindeyim. Kaset sistemleri ise disli  asmolenden farkli degerkendirmek gerekir kanaatindeyim.

Merhaba ahmet hocam; ben bu konuda farklı bir soru sorayım izmir’in çeşme ilçesi başta olmak üzere bazı beldelerde çift yönlü dişli döşeme adeta farz halini aldı ve bütün projeler çift yönlü dişli çözülmekte denetim mekanizması olarak bir iki tane değil bütün projeler bu şekilde geldiğinden yönetmelikte de TEK YÖNLÜ DİŞLİ DÖŞEME ibaresi geçtiğinden müellifler ve müteahhitler tarafından malesef sıkıştırılıyoruz ve kabul etmek zorunda kalıyoruz yapı denetim firmaları olarak bu şekilde perdesiz çift yönlü dişli döşeme geldiğinde oanylamamız durumunda yönetmelikler ve kanun nezdinde sorumluluğumuz olacak mıdır sizce? Teşekkür ederim..

Merhaba,

Yonetmelikte  TEK YONLU  ibaresi gectiginden, bahsettiginiz durum icin  YONETMELIGE AYKIRILIK BAGLAMINDA  herhangi bir sorumlulugunuz ortaya cikmaz