Deprem Kuvveti Azalırken Yapı Güvenliği Gerçekten Artıyor mu?
Ahmet hocam merhaba.
Doğrusal elastik deprem analizlerinde taşıyıcı sistem rijitliği arttıkça göreli kat ötelemeleri azalırken, buna karşılık taban kesme kuvveti ve eleman iç kuvvetlerinde artış görülebiliyor. Buna karşın davranış katsayısı (R) yükseldikçe tasarım deprem kuvvetleri önemli ölçüde azalıyor.
Burada zihnimi meşgul eden konu şu:
Deprem kuvvetini azaltarak tasarım yapmak gerçekten yapıyı daha güvenli hâle mi getiriyor, yoksa burada tamamen sünek davranış varsayımına mı güveniyoruz?
Başka bir ifadeyle, aynı deprem etkisi altında daha büyük kuvvetlere göre tasarlanmış düşük sünek bir sistem ile, daha küçük tasarım kuvvetlerine göre boyutlandırılmış ancak yüksek süneklik düzeyine sahip bir sistem arasında mühendislik açısından nasıl bir güvenlik farkı vardır?
Özellikle 6 Şubat depremlerinden sonra sahada gözlemlediğiniz hasarlar açısından değerlendirdiğinizde, sizce tasarım felsefesinde asıl belirleyici unsur deprem kuvveti midir, yoksa enerji tüketme kapasitesi mi?
Bu konudaki görüşlerinizi merak ediyorum.
-
Bu tartışma 2 hafta, 2 gün önce ile
İnşaat Mühendisi arasında değiştirildi.
-
Bu tartışma 2 hafta, 2 gün önce ile
- 4 Yanıtlar
Yapi güvenligini deprem kuvceti belirlemez. Tehlike ve risk farklı kavramlardir. Tehlike zarar verme kapasitesi olan büyükluktur, risk ise tehlike olustugunda hasar gorme ihtimalidir. Buyuk deprem tehlikesine maruz yerlerde risk cok az olabilirken, kucuk deprem tehlikesine maruz yerlerde risk buyuk olabilir. Mesela Gölcukte yer ivmedi buyuktur, deprem tehlikesi buyuktur ama siz Gölcukte yonetmelige/fizik kurallarina uygun bir tasarim yaparsaniz ve yerindede bu tasarimi harfiyyen uygularsaniz bu binanin toptan gocme riski yok denecek kadar azdir. Tam tersi Karananda, Konyada ivmeler kücuk olmasina ragmen tasarima dikkat etmezseniz, uygulamayi gelisiguzel yaparsaniz bu durumda toptan gocme riskiniz buyuktur.Anlayacaginiz uzere riski tehlikenin buyuklugu belirlemez, aldiginiz onlemler belirler. Buyuk deprem kuvveti olusan yerde bina risklidir, guvensizdir diyemezsiniz. Her buyuklukte deprem kuvvetine gore aynı deprem performansini saglayacak bina tasarlamaniz mümkundur, hepsi aynı guvenlige sahip olabilir.
Hocam cevabınız için teşekkür ederim.
Tehlike ve risk ayrımını çok güzel açıkladınız. Benim aslında kafamı kurcalayan nokta biraz daha farklıydı.
TBDY 2018’de davranış katsayısı (R) nedeniyle elastik spektrumdan elde edilen deprem kuvvetini önemli ölçüde azaltıyoruz. Bildiğim kadarıyla bunun temel gerekçesi taşıyıcı sistemin doğrusal olmayan bölgede sünek davranarak enerji tüketebileceği kabulü.
Bu durumda şu soruyu sormak istiyorum:
Eğer aynı bina sünek detaylandırma kurallarına tam olarak uyulmadan imal edilirse, R katsayısıyla deprem kuvvetini azaltarak tasarım yapmak teorik olarak geçerliliğini kaybetmiş olmuyor mu?
Başka bir ifadeyle, sizce güvenliği belirleyen esas unsur deprem kuvvetinin büyüklüğü mü, yoksa yapının beklenen sünek davranışı gerçekten gösterebilmesi mi?
Bu konudaki değerlendirmenizi merak ediyorum.
Binada olusan deprem kuvvetini 2 şekilde karşılayabilirsiniz. Dayanimla ve suneklikle(sekil degistirmelerle). Burada one cikan husus deprem kuvvetinin ne kadarini dayanimla ne kadarini sekil degistirme ile karsilayacaginiz. Bu muhendisin tasarrufunda. Eger yuksek sunek sartlarina uymaz iseniz o halde dayanimla daha buyuk kuvvet karsilamaniz gerek, yuksek sunek sartlarina uyarsaniz sekil degistirmeler ile daha buyuk(goreceli büyük) kuvvet karsilarsiniz. Ama bir konut yapisi icin heer iki metodlada kontrollu hasar saglayabileceginizi yonetmelik size soyler.
teşekkür ediyorum kıymetli hocam.
Yanıtlamak için giriş yapın.