Hocam merhaba
Şuan deprem bölgesinde bir belediyeye proje yapıyoruz. Bina 2017 yılında ruhsatı alınmış 2020de tamamlanmış ve deprem sonrasında kılcal hasarlar almış. 4 adet perde ekledik geometrisini ve davranışını düzenlemek adına.
Bu belediye henüz kimseye ruhsat vermedi. Süreci uzatıyorlar.

En son istedikleri şey ise binalarda kolon-kiriş bölgesi kesme güvenliği tahkiki yapılması. Yönetmelikte zorunlu olduğunu ve gevrek kırılma istemediklerini söylüyorlar. Doğrusal olmayan analiz yapıyoruz ve bu tahkikin gerekmediğini izah ediyoruz. Hiçbir şekilde kabul ettiremiyoruz. Bununla alakalı ne yapabiliriz? Bu binada R=1 alınarak doğrusal olmayan analiz yapılmış, istenen performans hedefi sağlanmış ve gevrek elemanı bulunmamaktadır. Bu tahkike gerek var mıdır? İzahını yapmak adına dayanak ne gösterebiliriz?

Gevrek kırılma her durumda engellenmesi gereken bir durum. Bu, Bölüm-4 Dayanıma göre ya da Bölüm-5 Şekil değiştirmeye göre tasarımdan bağımsız olarak sağlanması gereken bir durum. Zaten gevrek kırılma kontrolleri Betonarme için 7. bölümde, çelik için ise 9. Bölümde tanımlanmış durumda. Örneğin betonarme bir bina tasarımı şekil değiştirmeye göre hesapla yapacaksa mühendis 5. ve 7. bölüm şartlarına (ayrıca 1.-2.-3. bölüm şartlarını sağlayacak) göre tasarlanacak. Dolayısıyla gevrek kırılma kontrolünün yapılmış olması gerekecek.  Sekil  degistirme esasli hesapta(betonarme) ya  kesit dönmelerini hesaplayip hasar seviyesine gore  karar veriyorsunuz yada  celikteki uzama betondaki kisalmayi hesaplayip hasar seviyesine  karar  veriyorsunuz.  Ancak kesiti  dönmesi yani celigin uzamasi betonun  kisalmasi icin  daha onceden kesitin kirilmamasi gerekir. Eger kesitin yada birlesiminiz hemen kiriliyorsa(kesme kirilmasi/gevrek kirilma)  bu takdirde  sizin hesapladiginiz dönme yada  celikteki uzama betondaki kisalma  gercelesemeyecektir cunku  keditiniz onceden kirilmstir.  Sonuc olarak yaptiginiz bu hesaplar gevrek kirilma(kesme kirilmasi)  olmamasi kaydiyla gecerlidir ki  yonetmelikte  zaman zaman bu durum belirtilmektedir. Anlasilacagi  uzere kesitlerde ve birlesimlerde  gevrek kirilmanin  olmayacaginin  kesitlerin  ve birlesimin  yeterli  olacaginin  gosterilmesi sarttir.

Hocam 2017 yılında yapılmış bir bina düşünelim. Yapıdaki birleşimler bu tahkiki sağlamıyor olsun. Kolon kiriş bölgesi kesme güvenliği tahkiki kiriş kesiti, kolon kesiti ve kiriş donatısı dışındaki parametreler ile sağlanamaz. Mevcut bir yapıda biz bunların hiçbirine müdehale edemeyiz.
Ben yapıyı perde doldursam bile kirişler bunu sağlamayacak. Yani bina güçlendirilememiş mi olacak? Pushover hesaplarında eleman gevrek kırılıyorsa bunu tespit ediyoruz zaten. Tekrardan böyle bir analiz yapmak hangi amaca hizmet edebilir?

Yönetmeliği bir kenara bırakıp düşündüğümde mantıksız geldi bana. Daha önce konu ile alakası olan yazılarınızı okuduğum için görüşünüzü merak ediyorum

İtme  analiziyle  mafsallari tespit edersiniz, ayri bir hesap yapmadıkca itme analizi size direkt gevrek kirilmayi vermez.  Esit yer degistirme kuralina hedef performansi belirlersiniz ve kuvveti artimlı olarak verirsiniz her artimda olusan mafsallari tespit edersiniz direkt kesme sorununu itne analiziyle tespit edemezssiniz.

Hocam işin özüne gelirsek;

2017 yılında yapılmış bir binada bu tahkik sağlanamayacağı için buradaki inceleme nasıl yapılmalı? TBDY 2018 kesme güvenliği tahkiki uygulanamaz, alternatifi ne olmalı?

Bahsettigimiz gibi yeni yapilardada, mevcut yapilarda da gevrek kırılmamanin  olmamasi  gerekli çunkü bu durum ani göcmelere  neden olmakta.  Birlesim bolgesi  kesme guvenligi icin R=1 durumunda olusacak kesme kuvveti degerine bakabilirsiniz cunku tasarimda teorik olarak bu degerden(R=1 olan durumdan) daha buyük kesme kuvvetinin olusmasi mümķun degil. Eger birlesim bölgesi kesme kapasitesi R=1 durumundaki  kesme  kuvvetini  karsilayacak durumda ise  zaten kontrol yapmaniz gerekmez. Ancak bu durumu saglamiyorsa  birlesim bolgesi kesme  gyvenlik  kontrolunu  yapmalisiniz. Saglamayan birlesim bolgelerinde  birlesim topyekun ele alinabilir  yani birlesim bolgesi tamami celik plaklarla  kaplanip  gevrek gocme  onlenebilir.