SPT SAYILARININ ONEMSENMEYECEGI ZEMINLER
Zemine bir tij saplarsiniz, sonra bu tij’i zeminde 30cm cakmak icin kac vurus yaptiginizi sayarsiniz. Bu denetin adi SPT dir. Eger kullanacaginiz zemini iyi bilirseniz SPT hem basit hem hizli hem guvenilir bir deneydir. Ama nerede kullqnacaginizi da bilmezsseniz son derece zararli ve yaniltici bir deneydir.
SPT deneyi kum zeminler icin iyi sonuc verir ki zaten bu tur zeminler icin cikarilmistir.Siltli zeminlerde de kullanilabilir.Bu tur zeminlerde eger 30 cm giris icin duzeltilmis SPT darbe sayiniz 30 adetten fazla ise gercekten zemin cok sıki ve tasima gucü iyi demektir, gonlunuz rahat olabilir. SPT sayiniz 10 larda ise soyle bir dusunmeniz gerekir. 10 dan da dusukse tehlike canlari calmistir.
Gelelim SPT nin apilmayacagi ya da yapilsa bile SPT sonuclarini YOK saymaniz gereken zemin turlerine. Malesef ulkemizde her zeminde farz gibi hemen SPT yapilir.Nedeni de SPT nin basit ve ucuz olmasidir. Ancak SPT deneyi cakil orani yada iri danesi fazla olan zeminlerde hic bir anlam ifade etmez. Zeminde cakil varsa(cakilli zemin) SPT yapmayinuz, yapilsada dikkate almayinix. Cunku SPT cubugunuzun ucu cakillara denk gelir ve 60 vurus , 70 vurus, 80 vurus yaparsiniz hala 30 cm cakanazssiniz.Yani cakillar cajmayi engeller.SPT de zemin kohezyonlu olmalidir ki surtunme nedeniyle tij 30cm girisini sayabilin. Zemin de az miktarda cakil varsa ama zemin kumlu ise ne yapacaksiniz, zemin de az da olsa cakil var diye yine SPT yapmayacakmisiniz? Zemin kumlu ise yani kum fazla ise SPT yapabilir ve sonuclari dikkate alabilirsiniz. Ancak bu durumda da PT deney sayiniz cok fazla olmalidir. Zaten vurus sayinizin normalden fazla oldugu degerler boylece ortaya cikar ve bunlari eleyebilirsiniz.
Son bir hatirlatma yaparak konuyu kapatacagim. Etud raporlarinda bu tanimlamalara dikkat edin, bu kismi dikkatli okuyun.
KUMLU SILTLI CAKILLI ZEMIN
CAKILLI KUMLU SILTLI ZEMINyukaridaki iki satirdaki zeminler ayni zemin degildir.Her ikisindede cakil, kum, silt olsa da ayni zemini ifade etmez. Bu tur zemin tanimlamalarinda zemin icerisinde orani en cok olan madde en sonda olmak uzere zemin tanimi yapilir. Yani KUMLU SILTLI CAKILLI zemin de cakil orani cok fazla, ondan sonra fazla olan tur silt ve birazda kumvardir. CAKILLI KUMLU SILTLI zeminde ise silt orani cok fazla, ondan sonra kum ,en az da cakil vardir. Kumlu siltli cakilli zeminde SPT yapilmazken, cakilli kumlu siltli zeminde SPT dogru sonuc verebilir.Bunlara dikkat ediniz.
- 4 Yanıtlar
Ahmet hocam verdiğiniz bilgiler için teşekkür ederiz. Yazıda bahsettiğiniz gibi her zeminde uygulanıyor. Zeminin türünü dikkate alan pek yok. En azında gördüğüm tüm zemin etüt raporlarında uygulanıyor.
Benim sormak istediğim SPT de refü verme durumu tam olarak nedir ve nasıl yorumlamalıyız ? İki farklı şey okudum bu konu ile ilgili. Birinde darbe sayısının 50 den fazla çıkması, diğerinde de 10 darbe işleminde ilerleme olmaması durumu.
Son olarak çakıllı zeminlerde spt dışında ne yapılabilir ?
Ahmet hocam verdiğiniz bilgiler için teşekkür ederiz. Yazıda bahsettiğiniz gibi her zeminde uygulanıyor. Zeminin türünü dikkate alan pek yok. En azında gördüğüm tüm zemin etüt raporlarında uygulanıyor.
Benim sormak istediğim SPT de refü verme durumu tam olarak nedir ve nasıl yorumlamalıyız ? İki farklı şey okudum bu konu ile ilgili. Birinde darbe sayısının 50 den fazla çıkması, diğerinde de 10 darbe işleminde ilerleme olmaması durumu.
Son olarak çakıllı zeminlerde spt dışında ne yapılabilir ?
SPT sayisi biliyorsunuz toplam da 45 cm lik vurus icin gecerli. Ilk 15 cm zemin bozulmalari nedeniyle dikkate alinmamakta ve son 30 cm deki vurus sayilari gecerli olmakta. 50 vurus ysptiginiz halde hala zeminde 30cm ilerleyemiyorsaniz zemin sert demekktir, deneyi sonlandirabilirsiniz. Refu durumu da 50 vurustan fazla olan durumu temsil eder. Refu de 50 vurusu dikkate aliniz.
Cakilli zeminlerde ne yapabiliriz e gelince. Cakil iri malzemedir. Yani surtunme acisi vardir(kohezyon yok) , ani oturma soz konusudur. Bu baglamda cakilli zeminde bu durumu goze alarak deney yapilir. Yani cakilli zeminde presiyometre deneyi yapabilirsiniiz. Presiyometre debeyi ile tasima gucu, fi acisi, oturma miktari elde edebilirsiniz. Cakil zeminde spt yapilmaz.
Peki Yas varsa deney sonuçları nasıl yorumlanmalı?
Peki Yas varsa deney sonuçları nasıl yorumlanmalı?
SPT sayilarini araziden ham olarak elde edersiniz. Bu degerleri direkt alip kullanamazssiniz. Mesela adamin bir sondaj capini 90mm yapip cakma islemini uygular , asamin biri 100mm lik bir sondaj capinda cakma uygular; yada adamin birinin vurus sıklıgi fazladir, yani arda arda burus uygulayarak sayim yapar, bir diger adamda nispeten aralikli olarak vurus yapar ve 30cm lik mesafedeki vurus sayisini olcer. Gordugunuz gibi bu baglamdaki vurus sayilarini kalibre etmek ve bunlari bir standarta baglamak gerekir. SSPT deneylerinde bu is duzeltme katsayilari dedigimiz katsayilarla yapilir ve ortak sonuca varilir. Yeralti suyu icinde bir duzeltme mevcuttur. Bu duzeltmeyi kullanarak cikan N60 nihai sonucuna gore ayni sekilde yorum yapabilirsiniz.Ayrica unutmayin ki yeralti suyu zaten kendi icerisinde de bir duzeltmeyi gerceklestirir. Su altinda vurus sayilarinin nispeten dusuk cikacagi ve hesaba da bu sekilde sokacaginiz aşikardir.
‘Ahmet Çelikkollu Yazıları (Arşiv)’ forumu yeni tartışmalara ve yanıtlara kapalı.