TAŞIYICI SİSTEM SORUNLARINI GİDERMENİN YOLLARI

Yapılar da taşıyicı sistemleri inşaat mühendisleri oluşturmakta. Tasıyıcı sistemlerin dizaynı da yürürlükteki standartlar ve yönetmeliklere göre yapılmakta.

Yazılımlar inşaat mühendislerinin kısa zamanda çok alternatif deneyebilmesini sağlayan yardımcılar.Dikkat edin yardımci diyorum.Esas iş insaat muhendisinde bitiyor. İşın icerisinde olmayan, konuya uzak kişiler(bu kişiler muhendis de olabilir) ,herşeyi bilgisayarın, programin yaptığinı zannediyor.  Oysa  program sadece ,  inşaat mühendisinin tanımladığı kolon,kiriş ,döşeme gibi elemanların kombinasyonlara gore kesit tesirlerini bulup,sınir degerlere gore karşılaştirma yapıyor. Bu karsılastirmalar sonucunda sorun vars var yaziyor,yoksa yok yaziyor. Inşaat muhendisligi programlarinin yaptığı aslinda bir tetkikten ibaret.Verdiginiz sisemi kontrol ediyor hepsi bu.Ideal bir tasiyıci sistem olusturmuyor,sorunsuz yonetmeliklere uygun bir tasiyicı sistem oluşturmuyor,kurtarmayan kesitlere mudaheele edip sorunsuz hale getirmiyor.Programin yaptigi tek şey sizin verdiğiniz elemanları kontrol etmek…

Tabii programları sadece kontrol yapiyor diye kücümsememek lazım. Bu kontrolü cok kısa bir zamanda yapip bize bilgi veriyor.Buda önemli.Günumuzde bilimin geldiģi nokta düşünülurse ve yonetmeliklerin muhendislerden istediği agir kontroller düşünulürse,programlara ihtiyacimizın olduğu rahatlikla gorülebilir.

Programlar sadece muhendislerin olusturduğu tasiyicı sistemlerin kontrollerini yapar dedik.Dolayısıyle sistemdeki sorunlari halletmek yine muhendisin işidir. Çok basit yapilar hariç, bir programa girdigimiz taşıyıci sistemi tadil etmeden sonuclandiramayız.Mutlaka yonetmelige uymayan(kurtarmayan) kesitler karsimıza çıkar.Yapı ne kadar karmaşıksa, sorun sayisı o kadar fazla olur.Zaten proje yapmak demek, bu sorunları çözmek demektir.

Taşiyıcı sistemde kurtarmayan bir kesit gördüğünde malesef mühendisin ilk yaptığı sey,kesiti büyütmektir.Böyle bir alıskanlık var.Oysa bir sorun gorduğümüzde önce sorunu teşhis etmek ve buna gore cözumler üretmek mühendisliktir.Sorun kesme kuvvetinde mi ? , normal kuvvettemi, birlesim bolgesi kesme kontrolündemi, moment dağılımındamı ?. Bunu yespit etmek gerekir. Bu tespit icinde sorunlu elemanların içine girerek ,kesit tesirlerini incelemek ve kexitteki hastalığı bulmak gerekir. Kullandığımız programlar,bir kezitin ic kuvvetlerini en ince ayrintisina kadar gosterebilmekte hatta grafik, diyagram desteği bile sunmaktadir.Bunları kullanmak lazim.

Tespit ettiğimiz sorunu alletmenin birden fazla yolu olabilir,bu yollardan hangisinin secilecegi de muhendisin insiyatifindedir.Kesit ebatlarını büyütmek en son düşünülmesi gereken çözümdür. Bir eleman da kaldiramayacagi kadar bir moment oluşmuşsa yani eleman moment kapasitesi ,etkiyen momenti karsılamıyorsa ne yaparsınız ?.Eminim yazıyi okuyan muhendisler hemen o elemani büyüturüm diyor. Eve buda bir çözüm ama basit bir çözüm. Kurtarmayan bu eleman betonarme bir kolonsa mesela sadece donatı konumlarinı ve sayısını degißtirerek bu işi halledebilirsiniz. Yada bir bölgeye bir perde yada uzun kolon koyarak momentleri almasını saglayabilir ve be elemanda daha küçük kuvvetler olusmasıni saglayabilirsiniz. Kisacasi sorun olan eleman da iki tür düşünün:
1…Bu elemanin aldığı kuvvetleri nasil azaltabilirim ve limitlere çekebilirim

2…Baktim kuvvet dagiliminı değistiremiyorum bu elemanı bu kuvvetlere dayanir hale nasıl getirebilirim.

Yollar belirlenir,çozümler kafada olusturulur ve programda uygulanır.Çoğu arkadasımızın yaptığı bir elinde maus,gözler  ekranda kesitleri büyütmek dogru bir yaklaşim değildiŕ…

Ahmet CELIKKOLLU
Inşaat Mühendisi
ESKISEHIR