Hocam Sayılar.
Bir yazınızda, “Deorem tehlikesi ne kadar buyukse (Ss) de o denli buyuk bir sayidir.” yazmıştınız haklı olarak. Fakat anlamadığım Yönetmelik Tablo 2.1’de Ss değerleri sağa doğru arttıkça, Fs geğerlerininde artması lazım değil mi? İMO’nun seminerinde bir hocamız, zemin kötüleştikçe nonlineer hareket ediyor ve enerji emiyor deyip geçti ama bu durum fazla ampirik değil mi sizce?
Teşekkürler.

Merhaba,

Insan beyni malesef dogrusal hesaplara yatkin ve dogrusal cozumleri daha iyi anliyor. Bu kesin.

Gelelim sorunuzun aciklamasina:

Ss bildiginiz uzere ivme katsayisi, yani yercekimi ivmesinin bir orani. Siz bu Ss  yi yercekimi ivmeyi ( g)  ile carparsaniz ivmeyi bulursunuz. Sonra bu (Ss)  ivme katsayisini zemin etki  degeri(Fs) ile carptiginizda yapida olusan/olusacak ivmeyi buluyorsunuz. Ondan sonra da Newton prensibi geregi bu ivmeyi bina kutlesi ile carpip(F=m x a) yapiya etkiyen deorem kuvvetini buluyorsunuz. Deprem muhendisligide iste bu. Deprem muhendisligi = (F=m x a)

Deprem dalgalari malum her zeminde ayni etkiyi yaratmaz. Buyutur kucultur, aynen kalir vb.  Spektruma da bu zemin etkisini yansitmaniz gerekir. Bu yuzden Fs degerini harita ivmedi ile carparsiniz. Insanlar/Muhendisler dogrusal hesaplara, analizlere daha yatkin dedik. Sanki zemin kotulestikce,  Fs zemin etki katsayisi da  de  artacak diye dudunuyorsunuz. Dusunceniz nispeten dogru. Kucuk ivmelerde de bu durum aynen gerceklesiyor. Deprem zeminde kaba tabirle dalgalanmalara sebep oluyor, yani sekil degisiklikletine sebep oluyor. Ivme kucuk olursa yani Ss kucuk ise sekil degisiklikleri de kucuk oluyor ve deprem sonrasi zemin ilk halini aliyor, kalici deformasyon olmuyor. Ancak Ss buyudukce yani ivme  buyudukce(Ss=>1), deprem  ilgili zeminde daha buyuk dalgalanmalara sebep oluyor, zemindeki sekil degisikligi daha buyuk oluyor ve kalici oluyor,  adeta zeminde PLASTIK MAFSAL olusuyor. Plastik mafsal kalici sekil degisikligiydi. Zemindeki bu dogrusall olmayan degisiklikler delrem etkisinin buyumedini engelliyor. Mesela  durgun denizi bir zemin dusunun. Deniz zemin olsun. Denizdeki dalgalarda deprem dalgalari. Ruzgar yoksa veya azsa dalga yukseklikleri azdir ve duzenlidir. Ruzgar biraz artarsa dalga yuksekligi de o oranda artar ama duzenlidir, dalga ustunden su sicramalari olmaz, buraya kadar deniz dogrusal davranis gosterir. Bundan sonra ruzgari iyice yukseltin, dalga yuksekligi iyice yukselir bir noktadan donra dalga yuksekligi artik artmaz, su yukaridan direk duser, sıcrar bu duruma cok sahit olmusdunuzdur. Iste bu yuksek ruzgardaki dalga davranisi artik dogrusalliktan uzaklasmis, dalga boyu yukselmeden su dalga ustunden dusmeye baslamistir, deniz nonlineer davranisa gecmistir. Zemini deniz dusundugunuzde, ruzgarida ivme nedeni dusundugunuzde olay buna benzer.  Bu yuzden yuksek ivmelerde  zeminlerde bir nevi plastik mafsallar olusmus diye dusunnebilirsiniz.  Sadece bu Fs degerlerini tartisabiliriz. 1.1 mi 1.2 mi vb.  Mesela Amerikan yonetmeligi C grubu zemini roper kabul  etmis ve C grubunda tum ivmelerde Fs=1  alinip diger zemin turleri buna gore belirlenmis. Bizde de bu olabilirdi. Konu biraz anlasilmasi zor, umarim benzetmelerimle anlatabilmisimdir….