Beton Hacmi ve Metrajı Hesaplama Aracı

Kapsam ve varsayımlar

Araç, betonarme elemanların beton hacmini projedeki boyutlardan geometrik olarak hesaplar (metraj). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birim fiyat tariflerindeki hazır beton pozlarında (15.150.100x) ölçü, projedeki boyutlar üzerinden hesaplanır; bu araç da aynı esası kullanır. Beton içindeki donatı hacmi düşülmez.

• Her satır aynı boyuttaki elemanlardan oluşan bir metraj kalemidir; satır hacmi birim hacim × adet olarak bulunur.
• Eleman kesişimlerinde hacim yalnızca bir kez sayılır: döşeme brüt alanla, kiriş döşeme altında sarkan kısmıyla (h − t), kolon kat tabanından kiriş/döşeme altına kadar net yükseklikle girilir. Kiriş boyu kolon ve perde yüzleri arasında net alınır.
• “Boşluk” türündeki satırlar (merdiven, şaft, kapı/pencere boşluğu) toplamdan düşülür.
• Fire payı, sipariş yuvarlaması ve transmikser kapasitesi saha ve tedarikçi koşuluna göre kullanıcı tarafından girilir; mevzuatta zorunlu bir fire oranı yoktur.
• Malzeme miktarları girilen 1 m³ reçetesinden hesaplanır; araç karışım tasarımı yapmaz, dayanım ve dayanıklılık sınıfını doğrulamaz.
• Boyut kontrolleri ön boyutlandırma niteliğindedir ve süneklik düzeyi yüksek sistemler için TBDY 2018 Bölüm 7 koşullarına göre yapılır; taşıma gücü hesabının yerine geçmez.

Kullanılan büyüklükler ve birimler

• Plan boyları (L, L_x, L_y, B, kiriş boyu, perde boyu): m · kesit ve kalınlıklar (b, h, b_w, t, D): cm · yükseklikler (H): m
• n: aynı eleman adedi · V: hacim (m³) · f: fire payı (%) · Δ: sipariş yuvarlama adımı (m³) · V_m: transmikser kapasitesi (m³)
• γ: betonun birim hacim ağırlığı (kN/m³) · reçete: çimento, su, ince ve iri agrega (kg/m³, L/m³)

Hesap adımları

Kontroller ve sınırlar

• Döşeme: plak kalınlığı t ≥ 80 mm (TS 500 §11.2.2 tek doğrultuda çalışan plaklar; iki doğrultuda çalışan kirişli plaklar için TS 500 Denk. 11.1 ile birlikte h ≥ 80 mm). Üzerinden taşıt geçen döşemelerde en az 120 mm gerekir; açıklığa bağlı oran koşulları ayrıca sağlanmalıdır.
• Grobeton: zemine oturan, donatısı altta bulunan elemanların altında en az 50 mm beton tabaka (TS 500 §4.3).
• Dikdörtgen kolon: en küçük kesit boyutu ≥ 300 mm; dairesel kolon: çap ≥ 350 mm (TBDY 2018 §7.3.1.1). TS 500 §7.4.1 sınırları (250 mm / 300 mm) daha düşüktür; deprem bölgesinde TBDY koşulu esas alınır.
• Kiriş: b_w ≥ 250 mm; h ≥ 3t ve h ≥ 300 mm; h ≤ 3,5 b_w (TBDY 2018 §7.4.1.1 (a), (b)). TS 500 §7.3’te gövde genişliği alt sınırı 200 mm’dir. Bu koşullar çerçeve kirişleri içindir; ikincil kirişler için zorunlu değildir (§7.4.1.1 (d)).
• Perde: gövde kalınlığı ≥ kat yüksekliği/16 ve ≥ 250 mm (TBDY 2018 §7.6.1.2 (a)); planda uzun kenar / kalınlık ≥ 6 (§7.6.1.2). Taşıyıcı sistemi perdelerden oluşan ve Denk. 7.14 koşullarını sağlayan binalarda alt sınır kat yüksekliği/20 ve 200 mm’ye iner (§7.6.1.3); bodrum perdeleri bu kontrolün dışındadır.
• Kontrol oranı: en küçük boyut koşullarında gerekli/mevcut, en büyük boyut koşullarında mevcut/sınır. %100’ü aşan oran koşulun sağlanmadığını gösterir.

Kullanım notları

• Kalıp ve donatı metrajı bu aracın kapsamında değildir.
• Beton sınıfı seçimiyle gösterilen poz numarası, Bakanlık birim fiyat tarifindeki pompalı, gri, normal hazır beton pozudur; pompasız ve özel betonlar için poz farklıdır. Güncel yıl tarifiyle karşılaştırınız.
• Ağırlık hesabı net hacimle (yapıya giren beton), malzeme miktarları sipariş hacmiyle (santralde üretilecek beton) yapılır.
• Çok sayıda farklı eleman için satırları kat veya eleman grubu bazında düzenleyin; rapor, tüm satırları ve şemaları içerir.