Etriye Aralığı Hesaplama Aracı

Erhan Baytak 22 Temmuz 2026

Betonarme · Hesaplama aracı

Etriye Aralığı Hesaplama Aracı

Betonarme kirişte kesme donatısı hesabı: TS 500'e göre gerekli etriye aralığı, minimum etriye ve kesme üst sınırı; TBDY 2018 kiriş sarılma bölgesi koşulları.

TS 500 §8.1 TS 500 Denk. 8.1–8.7 TBDY 2018 §7.4.4 TBDY 2018 §7.8.4

Aşama 1 / 4 · Kesit ve malzeme

Hesaplanıyor…

Kritik kullanım

–

Kesit

Gövde genişliği, b_w

Kiriş yüksekliği, hToplam (brüt) yükseklik

Faydalı yükseklik, dd < h

Net beton örtüsü, c_cTS 500 §7.3: dışta ≥ 25, içte ≥ 20 mm

Malzeme

Beton sınıfıTS 500 Çizelge 3.2

Etriye çeliğiTS 708 · f_ywk

Hesap raporu

Girdiler, kontroller, şekil, grafikler ve hesap föyünü içeren A4 rapor hazırlayın.

Mevzuat kontrolleri

< %90 uygun%90–100 sınırda> %100 yetersizAralık ve detay koşulları %100'e kadar uygun sayılır.

Girdi özeti

Kiriş görünüşü ve kesit

Etriye aralığı – kesme dayanımı (s – V_r)

V_r(s)V_d talepMevzuat sınırıİzin verilmeyenSeçilen aralık

Kesme kuvveti – gerekli etriye aralığı (V_d – s)

Uygulanabilir en büyük sV_d talepV_cr · 3V_crKesit yetersizMevcut durum

Hesap föyü — adım adım

No	Büyüklük	İfade	Değer	Kaynak

Sonuçlar ön tasarım niteliğindedir; uygulama projesinde sorumlu mühendis onayı gerekir.

Kapsam ve varsayımlar

Araç, dikdörtgen kesitli betonarme kirişlerde düşey etriyelerle yapılan kesme donatısı hesabını TS 500 Bölüm 8.1'e göre yapar; kiriş sarılma bölgesi seçildiğinde TBDY 2018 §7.4.4 (süneklik düzeyi yüksek) veya §7.8.4 (süneklik düzeyi sınırlı) koşullarını ekler. Bir ön boyutlandırma aracıdır; bütün kiriş boyunca kesme kuvveti dağılımı, burulma (TS 500 §8.2), yüksek kiriş (§8.5), kısa konsol, pilye katkısı ve kolon-kiriş birleşimi kapsam dışıdır.

Tasarım kesme kuvveti V_d, TS 500 §8.1.2'ye göre mesnet yüzünden d uzaklığındaki kesitte alınır. Sarılma bölgesinde bu değer süneklik düzeyi yüksek kirişte TBDY 2018 Denk. 7.9 ile bulunan V_e, sınırlı kirişte D katsayısıyla büyütülmüş V_d'dir (§7.4.5.1, §7.8.5.1). Araç bu değeri hesaplamaz, girdi olarak alır.
Eksenel kuvvet basınçta pozitif, çekmede negatif girilir; hesapta mutlak değeri kullanılır ve γ katsayısı işarete göre seçilir (TS 500 §8.1.3).
A_c, gövde kesiti beton alanıdır ve dikdörtgen kesitte b_w·h alınır.
Malzeme katsayıları yerinde dökme beton için γ_mc = 1,5, donatı için γ_ms = 1,15'tir (TS 500 §6.2.5). f_ctk değerleri TS 500 Çizelge 3.2'den alınır.
Otomatik aralık, belirleyici sınırın 25 mm'lik adımla aşağı yuvarlanmasıyla önerilir. Uygulama alt sınırı olarak 50 mm kabul edilmiştir; gerekli aralık bunun altına düşerse etriye çapı veya kol sayısı artırılmalıdır. Bu iki değer mevzuat değil, uygulama kabulüdür.

Kullanılan büyüklükler ve birimler

Simge	Tanım	Birim
b_w, h, d	Gövde genişliği, toplam yükseklik, faydalı yükseklik	mm
f_cd, f_ctd	Beton tasarım basınç ve eksenel çekme dayanımı	MPa
f_ywd	Enine donatı tasarım akma dayanımı	MPa
V_d, N_d	Tasarım kesme kuvveti, tasarım eksenel kuvveti	kN
V_cr, V_c, V_w, V_r	Eğik çatlama dayanımı, beton katkısı, etriye katkısı, kesme dayanımı	kN
A_sw, n, Ø_w	Etriye kesit alanı (tüm kollar), kol sayısı, etriye çapı	mm², adet, mm
s, Ø_L	Etriye aralığı, en küçük boyuna donatı çapı	mm

Hesap adımları

f_cd = f_ck / 1,5 · f_ctd = f_ctk / 1,5 · f_ywd = f_ywk / 1,15

TS 500 Denk. 6.2 · Çizelge 3.2

V_cr = 0,65 · f_ctd · b_w · d · (1 + γ · N_d / A_c) · γ = 0,07 (basınç), −0,3 (çekme)

TS 500 Denk. 8.1 · §8.1.3

V_c = 0,8 · V_cr · V_r = V_c + V_w · V_w = A_sw · f_ywd · d / s

TS 500 Denk. 8.3, 8.4, 8.5

s_hesap = A_sw · f_ywd · d / (V_d − V_c) (V_d > V_cr ise)

TS 500 Denk. 8.2 ve 8.5'ten · V_d ≤ V_cr ise kesme donatısı hesabına gerek yoktur, yalnız minimum etriye bulundurulur (§8.1.4)

A_sw / s ≥ 0,3 · f_ctd · b_w / f_ywd → s ≤ A_sw · f_ywd / (0,3 · f_ctd · b_w)

TS 500 Denk. 8.6 · §8.1.5a

Kontroller ve sınırlar

Koşul	Sınır	Kaynak
Kesme dayanımı	V_d ≤ V_r	TS 500 Denk. 8.2
Kesme kuvveti üst sınırı (gövde ezilmesi)	V_d ≤ 0,22 · f_cd · b_w · d	TS 500 Denk. 8.7
Minimum kesme donatısı	A_sw/s ≥ 0,3 · f_ctd · b_w / f_ywd	TS 500 Denk. 8.6
En büyük etriye aralığı	s ≤ d/2; V_d > 3V_cr ise s ≤ d/4	TS 500 §8.1.6
Sarılma bölgesi aralığı (yüksek süneklik)	s ≤ min(d/4; 8Ø_L; 150 mm)	TBDY 2018 §7.4.4
Sarılma bölgesi aralığı (sınırlı süneklik)	s ≤ min(h/4; 8Ø_L; 200 mm)	TBDY 2018 §7.8.4
Deprem kesme üst sınırı	V_e ≤ 0,85 · b_w · d · √f_ck	TBDY 2018 Denk. 7.10 (§7.4.5.2, §7.8.5.2)
Sarılma bölgesinde beton katkısı	Deprem kesmesi toplamın yarısından büyükse V_c = 0	TBDY 2018 §7.4.5.3
Sarılma bölgesinde enine donatı çapı	Ø_w ≥ 8 mm	TBDY 2018 §7.4.4, §7.8.4
Etriye kolları arası yatay mesafe	≤ 350 mm	TBDY 2018 §7.4.4, §7.8.4
Beton sınıfı	En az C25	TBDY 2018 §7.2.5.1
Deprem etkisini karşılayan elemanda donatı çeliği	B420C, B500C (koşullu S420)	TBDY 2018 §7.2.5.3

Kullanım notları

Kullanım oranı, talebin kapasiteye oranıdır. Dayanım kontrollerinde %90–100 arası "sınırda" gösterilir. Etriye aralığı, minimum donatı ve detay koşulları mevzuat sınırıdır; bu koşullar %100'e kadar uygun sayılır.
TS 500 §8.1.6, çerçeve kirişlerinin uçlarında 2h boyunca s ≤ d/4, 8Ø_L, 150 mm koşulunu da verir. Süneklik düzeyi sınırlı kirişler için TBDY 2018 §7.8.4 daha geniş bir sınır (h/4; 200 mm) tanımlar; araç sarılma bölgesinde TBDY 2018'i esas alır. Projede TS 500 sınırının da sağlanması isteniyorsa süneklik düzeyini "Yüksek" seçerek kontrol edebilirsiniz.
Sarılma bölgesinde etriyeler TBDY 2018 §7.2.8'deki özel deprem etriyesi (135° kancalı) olarak düzenlenir ve ilk etriye kolon yüzünden en çok 50 mm uzağa konur. Sarılma bölgelerinde ve kolon-kiriş birleşimlerinde bindirmeli ek yapılmaz (§7.4.3.2).
Eksenel çekme altında, gövde beton alanına göre hesaplanan çekme gerilmesi 0,5 MPa'dan küçükse TS 500 §8.1.3 γ = 0 alınmasına izin verir; araç güvenli tarafta kalarak γ = −0,3 kullanır.
N_d > 0,1 · f_ck · A_c olan eleman TS 500 Denk. 7.2'ye göre eğilme elemanı sayılmaz; kolon koşulları (TS 500 Bölüm 7.4, TBDY 2018 §7.3) ayrıca incelenmelidir.

Kategoriler: Genel

Erhan Baytak

Etriye Aralığı Hesaplama Aracı