Göreli Kat Ötelemesi Hesaplama Aracı

Şekil — Dolgu duvarı ile çerçeve arasındaki bağlantı türüne göre öteleme sınırı (TBDY 2018 §4.9.1.3)

Kapsam ve varsayımlar

• Araç, Dayanıma Göre Tasarım kapsamında doğrusal deprem hesabından elde edilen azaltılmış göreli kat ötelemesinin TBDY 2018 §4.9.1’e göre etkin değere dönüştürülmesini ve sınır kontrolünü yapar.
• Kontrol tek bir kat ve tek bir deprem doğrultusu içindir. Yönetmelik, her katta ve her iki deprem doğrultusunda, kat içindeki kolon ve perdelerde bulunan en büyük değerin (δ_i,max) sınırı sağlamasını ister; kritik katın aranması kullanıcıya aittir.
• Δ_i, azaltılmış deprem yükleri altında hesaplanır; bu hesapta §4.7.3.2’deki periyot koşulu ve Denk. (4.19)’daki minimum eşdeğer deprem yükü koşulu göz önüne alınmaz (§4.9.1.1).
• İkinci mertebe etkileri (§4.9.2), deprem derzleri (§4.9.3) ve performansa göre değerlendirme bu aracın kapsamı dışındadır.

Kullanılan büyüklükler ve birimler

• u_i, u_i−1 — i’inci ve (i−1)’inci katta aynı kolon/perde uçlarının azaltılmış yatay yerdeğiştirmesi [mm]
• Δ_i — azaltılmış göreli kat ötelemesi [mm]; δ_i — etkin göreli kat ötelemesi [mm]
• h_i — kat yüksekliği [m; hesapta mm’ye çevrilir]
• R — taşıyıcı sistem davranış katsayısı (Tablo 4.1); I — bina önem katsayısı (Tablo 3.1)
• λ — hâkim periyotta DD-3 elastik tasarım spektral ivmesinin DD-2’ye oranı; κ — malzeme katsayısı
• S_DS, S_D1 — tasarım spektral ivme katsayıları; T_A, T_B — köşe periyotları [s]; T_L = 6 s

Hesap adımları

TBDY 2018 Denk. (4.32) — araç mutlak değeri kullanır.

TBDY 2018 Denk. (4.33)

TBDY 2018 Denk. (2.3), §2.3.4.1

TBDY 2018 Denk. (2.2) — DD-2 ve DD-3 için ayrı ayrı

TBDY 2018 §4.9.1.4

TBDY 2018 Denk. (4.34a) ve (4.34b); κ = 1 betonarme, κ = 0,5 çelik (§4.9.1.4)

Denk. (4.33) ile (4.34)’ün birlikte çözümü — izin verilen en büyük azaltılmış göreli kat ötelemesi

Kontroller ve sınırlar

• (a) Gevrek malzemeden boşluklu veya boşluksuz dolgu duvarları ve cephe elemanları çerçeveye herhangi bir esnek derz veya bağlantı olmaksızın tamamen bitişikse Denk. (4.34a) uygulanır.
• (b) Dolgu ile çerçeve arasında esnek derz yapılmışsa, cephe elemanları dış çerçeveye esnek bağlantılarla bağlanmışsa veya dolgu çerçeveden bağımsızsa Denk. (4.34b) uygulanır. Bu durumda derzli/esnek dolgu ve cephe elemanlarının düzlem içi ötelenme kapasitesinin bu sınırı sağladığı §1.4’e göre deneye dayalı olarak belgelendirilir; örnek esnek derz uygulaması EK 4C’dedir.
• Deprem yüklerinin tamamının bağlantıları tersinir moment aktarabilen çelik çerçevelerle taşındığı tek katlı binalarda sınırlar en çok %50 artırılabilir (§4.9.1.5). Araç bu seçenekte üst sınır olan 1,50 çarpanını kullanır.
• Koşulun herhangi bir katta sağlanmaması durumunda taşıyıcı sistemin rijitliği artırılarak deprem hesabı tekrarlanır (§4.9.1.6).

Kullanım notları

• Δ_i olarak, kattaki en büyük değeri veren kolon veya perdenin değerini girin; kat kütle merkezinin ortalama ötelemesi burulma etkisini gizleyebilir.
• R, analizde kullanılan Tablo 4.1 değeridir; periyoda bağlı R_a(T) ile karıştırılmamalıdır. I, Tablo 3.1’e göre bina kullanım sınıfından alınır.
• λ için DD-2 ve DD-3 spektrum katsayıları, aynı yerel zemin sınıfıyla elde edilmiş elastik (azaltılmamış) değerler olmalıdır. DD-3 ivmesi DD-2’den küçük olduğundan λ normalde 1’den küçüktür.
• Yönetmelik κ değerini betonarme ve çelik binalar için verir; karma veya kompozit sistemlerde seçim mühendisin değerlendirmesine bırakılmıştır. Dolgu duvarı bulunmayan durum (b) bendinde ayrıca sayılmadığından bu durumda uygulanacak sınırın gerekçesi proje raporunda belirtilmelidir.